Sianel 62 - yn fyw, heno, 8pm

Jonathan Edwards AS a Rhodri Glyn Thomas AC yn cefnogi'r galwadau dros ddatganoli darlledu i Gymru

Arwyddodd yr Aelod Seneddol Jonathan Edwards, a Rhodri Glyn Thomas Aelod Cynulliad dros Ddwyrain Caerfyrddin a Dinefwr heddiw ddatganiad yn galw am ddatganoli cyfrifoldeb dros y cyfryngau yng Nghymru fel rhan o ymgyrch Cymdeithas yr Iaith Gymraeg i godi llais ar y mater.

Dywedodd Jonathan Edwards AS:

"Rydym wedi gweld yn ddiweddar gyda'r toriadau yng Nghyllideb S4C bod yn wir angen i ni gael reolaeth dros ddarlledu yng Nghymru, nid yw'n gwneud synnwyr bod y sector darlledu yng Nghymru yn agored i fygythiadau cyson gan lywodraeth nad oes arno fandad yng Nghymru"

Ategodd Rhodri Glyn Thomas AC:

"Mae darlledu yng Nghymru wedi wynebu ergyd ar ôl ergyd yn y flwyddyn diwethaf ac mae'n bryd i ni gymryd yr awenau i neud rhywbeth ynghylch y peth yn y Cynulliad."

Meddai Adam Jones, llefarydd digidol Cymdeithas yr Iaith Gymraeg:

"Rydyn ni'n falch bod cymaint o wleidyddion a sefydliadau ar hyd a lled Cymru yn cefnogi ein hymgyrch. Mae darlledu yng Nghymru yn wynebu dyfodol trychinebus os na wnawn ni rywbeth nawr. Rydyn ni wedi gweld yn ddiweddar agwedd San Steffan tuag at ddarlledu yn y ffordd y gwnaethon nhw ddi-ystyrru pobl Cymru a phwysigrwydd y sianel wrth benderfynu ar ei dyfodol. Yr unig ffordd i atal penderfyniadau annoeth yn y dyfodol yw sicrhau nad nhw sydd yn cael penderfynu ar y materion yma. Yr hyn sydd ei angen yw datganoli cyfrifoldeb fel y gallwn ni greu strwythur gref Gymreig i ddarlledu fydd yn rhoi blaenoriaeth i'n cymunedau. Mae'n bryd nawr i'n Haelodau Cynulliad sefyll lan a mynnu bod yr holl rymoedd dros ddarlledu yn dod yma i Gymru, a phwyso ar San Steffan nes bydd hynny'n digwydd."

Sianel '62 - Cychwyn ar Chwefror 19eg 2012

Yn fyw, 8pm, bob nos Sul - ac ar-alw 24/7

Arewinydd Cyngor Abertawe yn cefnogi datganoli darlledu

Arwyddodd yr Aelod Cynulliad Peter Black o'r Democratiaid Rhyddfrydol heddiw ddatganiad yn galw am ddatganoli cyfrifoldeb dros y cyfryngau yng Nghymru fel rhan o ymgyrch Cymdeithas yr Iaith Gymraeg i godi llais ar y mater.

Dywedodd Peter Black AC dros y De Orllewin:

"Cred y Democratiaid Rhyddfrydol Cymreig bod darlledu Cymreig wedi dioddef oherwydd diffyg archwiliad digonol. Credwn bod rôl i'r Cynulliad Genedlaethol a'r Llywodraeth Cymreig i reoleiddio a mynnu i'r darlledwyr rhoi cyfrif o'r ffordd maent yn gweithredu. Dyna pam rydym yn cefnogi datganoli pwerau ychwanegol o San Steffan er mwyn hwyluso'r gwaith."

Meddai Chris Holley Arweinydd Cyngor Abertawe sydd hefyd yn cefnogi'r galwadau:

"Dwi'n cefnogi'r syniad y dyla pobol Cymru cael mwy o fewnbwn mewn i benderfyniadau sy'n effeithio ar gwasanaethau teledu a radio yng Nghymru."

Cefnogaeth Gwent, Ymgyrch Datganoli Darlledu

Mae gwleidyddion o Gwent wedi cwrdd ag ymgyrchwyr ym Mhontypwl heddiw i ddatgan eu cefnogaeth i ddatganoli pwerau dros y cyfryngau i Gymru.

Arwyddodd AC Lindsay Whittle a'r Cynghorydd Jeff Rees ddatganiad yn galw am ddatganoli cyfrifoldeb dros y cyfryngau yng Nghymru fel rhan o ymgyrch Cymdeithas yr Iaith Gymraeg i godi llais ar y mater.

Dywedodd Lindsey Whittle Aelod Cynulliad dros y De-ddwyrain:

"Rydw i'n gefnogol iawn o'r galwadau i ddatganoli pwerau dros ddarlledu. Mae'n bwysig iawn bod penderfyniadau yngl?n â gwasanaethau yng Nghymru yn cael eu gwneud yng Nghymru."

Meddai Jeff Rees cynghorydd lleol yn Nhorfaen sydd hefyd yn cefnogi'r datganiad:

"Mae angen rheolaeth yng Nghymru dros ddarlledu er mwyn creu marchnad er mwyn i gwmnïau cynhyrchu lleol allu cynhyrchu rhaglenni, bydd yn creu swyddi ac arian i bobol yng Nghymru a'r economi Cymreig yn ei gyfanrwydd."

Ymchwiliad i'r rhagolygon ar gyfer dyfodol y cyfryngau - Ymateb Cymdeithas yr Iaith Gymraeg

Ymchwiliad i'r rhagolygon ar gyfer dyfodol y cyfryngau yng Nghymru

Ymateb Cymdeithas yr Iaith Gymraeg

Mae Cymdeithas yr Iaith Gymraeg wedi bod yn ymgyrchu ers deugain mlynedd ym maes darlledu ac wedi chwarae rhan allweddol yn y frwydr i sicrhau S4C a gwasanaeth Cymraeg ar y radio. Er pan y dechreuodd y Gymdeithas ymddiddori yn y maes yr ydym wedi credu y dylai fod gan Gymru ei gwasanaeth darlledu annibynnol ei hun, un sydd yn annibynnol i Lundain ac sy'n rhoi'r parch dyledus i'r Gymraeg fel priod iaith Cymru. Felly yr ydym yn ymateb i'r ymgynghoriad hwn gyda deugain mlynedd o brofiad y tu cefn i ni.

1. Ein gweledigaeth

Mae presenoldeb y Gymraeg yn y cyfryngau yn hollbwysig i bawb yng Nghymru. Cred Cymdeithas yr Iaith Gymraeg yw bod gan bawb yng Nghymru, boed yn siaradwyr Cymraeg neu beidio, hawliau i'r Gymraeg. Hynny yw, nid yn unig hawliau i'w defnyddio a'i dysgu, ond hefyd i'w gwrando a'i gweld. Yn ogystal, credwn fod cynnwys Cymraeg unigryw ar y cyfryngau yn cyfoethogi a chryfhau'r iaith. Felly, mae presenoldeb a defnydd cynhwysfawr o'r iaith ar y teledu, radio, y we a phob cyfrwng arall yn allweddol i'n gweledigaeth ni fel mudiad.

Nid yw'r weledigaeth hon yn gyfyngedig i Gymdeithas yr Iaith Gymraeg yn unig. Prif nod y Comisiynydd Iaith newydd sydd ar fin cael ei sefydlu gan Lywodraeth Cymru yw sicrhau "i'r egwyddor y dylai personau yng Nghymru allu byw eu bywydau drwy gyfrwng y Gymraeg os ydynt yn dymuno gwneud hynny.". Nod sy'n adlewyrchu uchelgais a amlinellwyd yn nogfen Iaith Pawb yn 2003 sef bod 'pawb ledled Cymru yn gallu defnyddio'r Gymraeg yn ystod eu bywydau cymdeithasol, eu horiau hamdden a'u gweithgareddau busnes'.

Bydd dyletswydd ar y Comisiynydd Iaith i wasanaethu pobl Cymru i gyd - o bob oedran a phob gallu ieithyddol. Mae dysgwyr wedi nodi pwysigrwydd gweld a chlywed y Gymraeg ar amryw gyfryngau, gan gynnwys S4C, gan mai hwnnw yw eu hunig gyswllt rhai â'r Gymraeg tu allan i'r dosbarth. Wrth i ni droi yn fwy ac yn fwy at deledu a'r we yn ein hamser hamdden mae'n holl bwysig fod y gwasanaethau hyn ar gael yn rhwydd i bawb yn Gymraeg.

Heriau i'r Gymraeg

Mae Cymdeithas yr Iaith yn rhagweld y bydd canlyniadau'r cyfrifiad yn dangos dirywiad yn nifer ein cymunedau Cymraeg, sef y rhain lle mae dros 70% o'r boblogaeth yn siarad Cymraeg. Credwn fod nifer o ffactorau yn effeithio ar iaith ein cymunedau a bod angen gallu defnyddio'r Gymraeg ym mhob agwedd o fywyd os yw'r Gymraeg i barhau yn iaith ffyniannus a byw.

Mae'n cymunedau, sydd eisoes yn fregus, yn wynebu cyfnodau anodd. Wrth i swyddi gael eu colli ym mhob diwydiant mae cwmnïau sydd yn cynhyrchu rhaglenni teledu, yn ogystal â'r BBC, wedi cyhoeddi bydd cwtogi swyddi. Mae hyn yn destun pryder i ni gan ein bod yn rhagweld mwy o doriadau a mwy o swyddi yn cael eu colli. Golyga hyn y bydd mwy yn gadael ein cymunedau er mwyn cael gwaith, a gan mai pobl ifanc sydd yn cael eu hefthio waethaf, nhw fydd y cyntaf i adael.

Effaith y farchnad rydd

Gellir gweld yn glir effeithiau negyddol y farchnad rydd yng nghyd-destun radio lleol, lle mae allbwn Cymraeg wedi dirywio yn sylweddol oherwydd diffyg rheoleiddio. Mae hanes Radio Ceredigion a Radio Sir Gar yn enghreifftiau o'r hyn sydd yn digwydd. Mae hefyd wedi amlygu tueddiad y farchnad i danseilio mentrau Cymraeg eu hiaith, gan nad yw'r gyfraith yn amddiffyn natur ieithyddol y mentrau hyn.

Methiannau'r farchnad yw un o'r rhesymau sefydlwyd S4C mewn statud. Cyn bodolaeth ein hunig sianel teledu Cymraeg, bu raid i raglenni Cymraeg gystadlu gyda rhaglenni Saesneg am arian a lle yn yr amserlen. Mae'n destun pryder i ni o hyd y bydd y cytundeb rhwng y BBC ac S4C yn arwain at greu tyndra cystadleuol rhwng y ddwy iaith, rhywbeth sy'n gwrth-ddweud y neges o ddwyieithrwydd cyfartal sydd wedi datblygu yn ystod y blynyddoedd diwethaf, ac felly'n gam enfawr yn ôl.

Datganoli Darlledu i Gymru

Mae newidiadau a chwtogiadau diweddar i S4C a BBC Cymru yn profi nad oes gan sefydliadau San Steffan ddealltwriaeth o anghenion unigryw Cymru.

Bu consensws ar draws cymdeithas sifil nad yw'r cynlluniau arfaethedig ar gyfer S4C o fudd i'r Gymraeg na Chymru yn ehangach. Cafodd y cynlluniau ar gyfer S4C eu beirniadu gan arweinwyr y pedair prif blaid yng Nghymru, y Pwyllgor Materion Cymreig, degau o undebau a mudiadau iaith a degau o filoedd o bobl a lofnodont ddeiseb, mynychu ralïau ac anfon cwynion at wleidyddion. Yn hytrach na brwydro yn erbyn y cynlluniau, ceisiodd y darlledwyr weithio o fewn cyfyngiadau'r cynlluniau annoeth a gytunwyd rhwng Ymddiriedolaeth y BBC yn Llundain ac Ysgrifennydd Diwylliant y DU, Jeremy Hunt, ar y funud olaf ym Mis Hydref y llynedd. Yn hynny o beth, anwybyddodd Llywodraeth San Steffan a'r darlledwyr llais unedig Cymru.

Bu braidd dim ymgynghoriad ag S4C na gwleidyddion o Gymru yn ystod y broses gynllunio i gwtogi ar gyllideb y sianel. Ymhellach, bu'r cytundeb newydd rhwng S4C, y BBC a DCMS yn fait accompli wedi ei orfodi ar bobl Cymru heb drafodaeth ddemocrataidd am ddyfodol S4C. Mater o siom oedd parodrwydd Awdurdod S4C i gydweithio mewn gorfodi cytundeb o'r fath. Yn wyneb y diffyg democratiaeth, mae Cymdeithas yr Iaith wedi cyhoeddi y byddwn yn canolbwyntio bellach ar bwyso ar Lywodraeth Cymru i fynnu bod grymoedd dros ddarlledu yn cael eu datganoli i Gymru. Mynnwn fod ACau a phob corff darlledu yn cefnogi'r galwad.

Yn ogystal, fe welir sefyllfa yn datblygu yn y farchnad radio ble mae'r Gymraeg yn fwy ac yn fwy anghlywadwy oherwydd diffygion y gyfundrefn reoleiddio. Cyfaddefodd Rhodri Williams, Pennaeth Ofcom yng Nghymru, yn ddiweddar:

"Ein dehongliad clir ni, yw does dim p?er ganddon ni i wneud hwn [gosod amodau iaith ar drwyddedau radio]"

[tud. 4, Golwg, Tachwedd 3ydd 2011]

Ac wrth edrych ar fwriadau Ysgrifennydd Diwylliant y DU ar gyfer y Bil Cyfathrebu, gwelwn eto diffyg dealltwriaeth o'r cyd-destun Cymreig, gyda phwyslais ar y farchnad rydd a lleihau rheoleiddio, polisïau sydd yn tanseilio'r Gymraeg. Credwn mai Cymru sydd â'r hawl foesol i benderfynu dyfodol darlledu yng Nghymru, ac mae angen cyfrifoldeb yn ein corff democrataidd yma yng Nghymru er mwyn osgoi penderfyniadau annoeth sydd yn cael eu gwneud heb ymgynghriad a chymdeithas sifil yng Nghymru.

2. Cyfryngau Digidol

Pwysigrwydd meddalwedd cod agored i'r Gymraeg

Credwn fod argaeledd meddalwedd cod agored yn creu rhagor o gyfleoedd i fentrau Cymraeg ffynnu. Amlygir y patrwm hwn gan feddalwedd megis WordPress, MediaWiki, Linux, Firefox a LibreOffice, lle gwelir yr enghreifftiau gorau o ddefnydd y Gymraeg.

Dylai'r Llywodraeth fuddsoddi ym mhrosiectau lleoleiddio, megis y prosiect agored.com lle troswyd OpenOffice i'r Gymraeg gyda chymorth arian cyhoeddus. Mae'r statws cod agored yn sicrhau rhyddid i ail-ddefnyddio'r cod ar gyfer prosiectau a phwrpasau eraill. Er enghraifft, yn sgil y gwaith ar OpenOffice, galluogwyd ail-ddefnyddio'r un eirfa mewn ategyn Firefox (gweler http://murmur.bangor.ac.uk/?p=14 am ragor o wybodaeth). Ar hyn o bryd, mae'r rhan fwyaf o brosiectau lleoleiddio yn dibynnu ar wirfoddolwyr, ac felly tameidiog yn hytrach na chynhwysfawr yw argaeledd meddalwedd yn y Gymraeg.

Ar y we, mae systemau rheoli cynnwys (content management systems) fel WordPress a Drupal yn cael eu defnyddio yn aml iawn fel seiliau gwefannau llywodraethau, sefydliadau a chwmnïau. Felly mae rhaid ystyried systemau rheoli cynnwys a'u themâu ac ategion fel rhan o isadeiledd y we. Mae sefydliadau, busnes, cymdeithas sifil ac unigolion yn gallu manteisio ar y systemau i gyhoeddi cynnwys o Gymru ac yn Gymraeg.

Awgrymwn felly y dylai Llywodraeth Cymru mabwysiadu polisi sydd yn ffafrio defnydd o feddalwedd cod agored yn y sector cyhoeddus - gallai Comisiwn y Cynulliad arwain y gad yn hynny o beth. Credwn ymhellach y dylid sefydlu cronfa ddigidol i hyrwyddo prosiectau y soniwyd amdanynt uchod a fyddai gwneud cyfraniad positif i'r cyfryngau yn ogystal â'r Gymraeg.

Buddsoddi mewn 'diwylliant rhydd' ar-lein

Fe dardda'r term 'diwylliant rhydd' o'r llyfr Free Culture gan Yr Athro Lawrence Lessig, unigolyn blaenllaw yn y maes cynnwys. Cred y Gymdeithas yw bod diwylliannau Cymraeg, ar gyfartaledd, yn elwa o gynnwys ar-lein sydd heb ei gyfyngu gan drwyddedau hawlfraint llym. Felly, fe ddylwn, fel cymdeithas, ffafrio rhyddhau cynnwys Cymraeg mewn ffurf a alluogir cymaint o ddefnyddwyr â phosib, darllen, gwylio a chlywed yr iaith ar-lein.

Gellir cryfhau defnydd o'r Gymraeg, datblygu ein corpws iaith a chreu cyfleoedd i'w ail-ddefnyddio o gwmpas y we a thu hwnt trwy greu cyfleoedd i rannu cynnwys Cymraeg, neu fuddsoddi mewn prosiectau cynnwys Cymraeg.

Er enghraifft, un o'r rhesymau y mae Wikipedia wedi bod mor llwyddiannus yw oherwydd ei defnydd o drwyddedau rhydd, sef GFDL a Creative Commons. Mae cyfranwyr Wikipedia yn gallu cyfranogi yn hyderus gan fod y drwydded yn sicrhau rhyddid i allforio'r cynnwys yn y dyfodol ar gyfer unrhyw ddefnydd. Yng ngwlad y Basg, mae'r Llywodraeth wedi manteisio ar y cyfle i fuddsoddi mewn creu 10,000 erthygl Basgeg ar blatfform Wikipedia Euskara: http://haciaith.com/2011/06/15/llywodraeth-euskadi-yn-fodlon-talu-am-10000-erthygl-ir-wikipedia-basgeg/

Wrth i'r Llywodraeth ystyried buddsoddi mewn prosiectau o'r fath, dylai'r Llywodraeth ystyried ariannu prosiectau ymchwil ynghylch defnydd o dechnoleg yng Nghymru fel bod modd gwella darpariaeth Gymreig a Chymraeg trwy bob cyfrwng.

Ymhellach, dylid ystyried sefydlu geiriadur uniaith Cymraeg ar-lein, gan mai geiriaduron Cymraeg i Saesneg neu vice-versa yw'r unig rhai ar gael ar hyn o bryd. Byddai geiriadur Cymraeg o'r fath, yn cyfrannu at y corpws iaith arlein yn ogystal a chyfrannu at wella ei defnydd yn y cyfryngau digidol.

Dysgwyr

Dylid manteisio ar y cyfleoedd i ddarparu deunydd dysgu Cymraeg ar-lein, trwy ryddhau nodiadau gwersi 'Cymraeg i Oedolion' ar y we o dan drwydded rydd fel Creative Commons. Credwn y gwelid nifer o fanteision rhyddhau deunydd cwrs yn y fath modd, megis helpu dysgwyr i ddatblygu eu sgiliau, ehangu'r galw am wersi proffesiynol a chynorthwyo sefydliadau a chwmnïau wrth iddynt addysgu'r iaith yn y gweithle. Byddai cam o'r fath yn cynyddu'r galw am gynnwys Cymraeg yn gyffredinol.

DotCymru

Mae Cymdeithas yr Iaith yn cefnogi'r ymgyrch i gael parth Gymraeg ar y we fyd-eang. Barn y Gymdeithas yw y dylid arddel enw Cymraeg ar y parth .cymru. Mae'r Gymdeithas yn nodi mai .cymru yw'r dewis mwyaf poblogaidd ymhlith pobl Cymru, yn ol arolwg gan yr ymgynghoriaeth economaidd LE Wales.
(http://www.walesonline.co.uk/business-in-wales/business-news/2011/11/09/internet-domain-name-for-wales-or-cymru-could-help-business-91466-29742711/)

Rydym yn gofidio y byddai darparu parth Saesneg .wales yn unig yn cadarnhau camwahaniaethu yn erbyn defnydd o'r Gymraeg sy'n bodoli yn yr economi ddigidol ar hyn o bryd.

3. Sianel Pedwar Cymru (S4C)

Diffygion y Setliad

Er ymddengys fod rhyw fath o sicrwydd ariannol i S4C nes 2017, mae'r sianel yn dal i wynebu cwtogiadau enfawr, ac mae annibyniaeth y sianel heb warant a gan bod un darlledwr yn rheoli darlledwr arall. Felly, er ein bod yn sicr y bydd S4C yn bodoli yn y dyfodol, nid oes sicrwydd am y math o ddyfodol sy'n ei wynebu. Heb newidiadau i'r cynlluniau a gyhoeddwyd, pryderwn y byddwn yn wynebu cystadleuaeth am adnoddau rhwng dwy iaith ein gwlad.

Mae'r ffaith fod y trafodaethau a'r cytundeb wedi eu gwneud tu ôl i ddrysau caeedig, gan gadw'r gynulleidfa a phobl Cymru allan o'r broses, yn dangos union feddylfryd y ddau gorff. Mae S4C wedi symud oddi wrth yr hyn oedd gan bobl mewn golwg wrth ymgyrchu a galw am sianel Gymraeg. Ymateb, cynrychioli a gwasanaethu'r hyn roedd pobl ei eisiau oedd y weledigaeth ar gyfer S4C wrth ei sefydlu. Bu'r sianel yn driw i hynny am gyfnod ond erbyn hyn mae'n cael ei gweld yn gorff sydd yn canoli gwaith yn hytrach na defnyddio'r cyfle i roi gwaith a chyfleoedd i bobl yn eu cymunedau a fyddai yn golygu fod S4C yn rhywbeth perthnasol ac yn perthyn i'n cymunedau ac felly yn agosach at y bobl.

Datganoli

Buom yn galw am ddatganoli cyfrifoldeb dros ddarlledu gan ein bod yn credu mai yma yng Nghymru y dylid gwneud penderfyniadau sydd yn effeithio ar gynulleidfaoedd yng Nghymru.

Yn sgil yr ymdriniaeth o'r sianel gan Lywodraeth Prydain a'r BBC yn Llundain, a'r cytundeb annemocrataidd rhwng S4C a'r BBC rydym yn gwbl argyhoeddedig mai datganoli cyfrifoldeb dros ddarlledu yw'r unig ffordd ymlaen bellach.

Yn fwy na hynny credwn y dylai S4C, fel y BBC, fod yn lleoli ei hun yn ein cymunedau gan gydnabod ei bod yn economi iaith Gymraeg sydd rol i'w chware wrth hybu economi iaith Gymraeg mewn cymunedau ar draws Cymru gyda'r nod o'u gwneud yn gynaliadwy.

Ffigurau Gwylio

Ni ddylid barnu llwyddiant y sianel ar ei ffigurau gwylio, ond yn hytrach ei chyfraniad i'r iaith Gymraeg, er hynny croesawn y ffaith bu cynnydd o 3% i'r nifer sydd yn gwylio S4C a chynnydd o 54% i'r nifer sydd yn gwylio S4C ar-lein, yn ôl ffigyrau eleni. Wedi dweud hynny, derbyniwn y gallai S4C perfformio'n well, ac felly galwn am S4C newydd.

Tu hwnt i ffigyrau gwylio, dylid ystyried ystadegau eraill sydd yn ymwneud a'r amgylchedd aml-blatfform, lle mae natur y perthynas rhwng y cynhyrchiwr a'r cynulleidfa yn wahanol i'r hyn a welir ar deledu traddodiadol. Er enghraifft, mae'r cynulleidfa yn gwylio'r rhaglennu ar blatfformau gwahanol ar unrhyw adeg ac yn cyfranogi trwy Twitter, Facebook, gemau, sylwadau, cynnwys defnyddwyr ('user-generated content') ac ati.

S4C newydd

Mae angen S4C aml-gyfryngol sy'n atebol i bobl Cymru. Credwn ymhellach y dylid datganoli S4C ar draws Cymru ac y dylai fod yn ymwybodol o'i chyfraniad tuag at adfywio cymunedau a chynaliadwyedd cymunedau Cymraeg.

Mae trawstoriad eang o bobl yn edrych ar S4C, mae'n rhoi cyfle i blant wylio a theimlo bod y Gymraeg yn normal gan fod cymeriadau a rhaglenni maent yn eu gweld o ddydd i ddydd yn Gymraeg. Dylai hyn barhau tu hwnt i oedran blynyddoedd cynnar. Mae yna dueddiad o hyd i gysylltu'r Gymraeg a'r ysgol a bod plant yn 'tyfu allan' o'r Gymraeg. Ar hyn o bryd mae S4C yn cadarnhau hyn drwy fod digon o raglenni i blant ifanc ond nad oes, mewn gwirionedd, amrywiaeth ddigonol i bobl yn eu harddegau, mae hyn yn rhywbeth sydd angen ei newid.

Wrth i dechnoleg ddatblygu mae pobl yn gwylio teledu mewn ffordd wahanol ac yn defnyddio llawer yn fwy o'r we ac o dechnoleg ar eu ffonau symudol ac yn y blaen. Rhaid i'r Gymraeg fod yn rhan o'r datblygiadau yma neu bydd yn troi yn rhywbeth amherthnasol i'r hyn mae pobl ifanc yn arbennig yn ymwneud ag ef yn naturiol o ddydd i ddydd. Mae nifer o brosiectau eisoes yn bodoli, a gallai S4C fod yn rhan o hyn drwy ddarparu swm bach i'w datblygu.

Rydym yn awyddus iawn i weld S4C yn ymestyn ei chylch gorchwyl i gynnwys y cyfryngau digidol, ar yr amod bod adnoddau ychwanegol ar gael i gyflawni hyn, fel ei bod yn gyhoeddwr cyfryngau yn hytrach na bod yn gyfyngedig i sianel deledu yn unig.

Byddai sicrhau cyllid ychwanegol ar gyfer ffyniant o'r math yn holl bwysig. Dylid dynodi canran sylweddol o fformiwla ariannu Awdurdod S4C i'w fuddsoddi mewn cyfryngau digidol er mwyn adeiladu cynulleidfa'r dyfodol, gan sicrhau bod teledu llinellol yn parhau'n gryf. Dylid penodi cyfarwyddwr digidol er mwyn datblygu hyn.

Yn fras felly, galwn am S4C newydd yn seiliedig ar yr egwyddorion canlynol:

SICRWYDD ARIANNOL - Ni ellir rhedeg sianel deledu heb sicrwydd yngl?n â chyllid digonol. Credwn fod angen fformiwla ariannol i S4C mewn statud ac ar sail chwyddiant a fyddai'n rhoi sefydlogrwydd hir dymor iddi wneud ei gwaith yn hyderus.

ANNIBYNIAETH - Mae annibyniaeth gwasanaethau cyfryngau cyhoeddus Cymraeg yn hanfodol er mwyn sicrhau plwraliaeth gyfryngol a democrataidd. Rhaid i Awdurdod S4C ac S4C fod yn annibynnol o'r BBC ac eraill yn olygyddol, strategaethol a chreadigol.

SAFON - Mae cyfryngau Cymraeg sydd o safon gyfatebol i'r cyfryngau a geir yn yr iaith Saesneg yn hanfodol i barhad yr iaith Gymraeg.

DIGIDOL - Mae creu ecosystem gyfryngol amrywiol yn hanfodol i ddyfodol y Gymraeg. Mae buddsoddiad sylweddol mewn cyfryngau digidol yn hollbwysig er mwyn sicrhau bod y Gymraeg yn briod iaith pob cyfrwng.

CYDWEITHIO - Mae cydweithrediad rhwng sefydliadau cyfryngol a thu hwnt yn hanfodol er mwyn galluogi ein cyfryngau i fod mor gryf â phosib, ond cydweithio nad yw'n peryglu annibyniaeth y darparwr Cymraeg.

DATGANOLI'R SIANEL O GWMPAS CYMRU - Credwn fod pencadlys presennol S4C yn Llanisien yn anaddas ar gyfer y cyfryngau yng Nghymru ac y dylid datganoli rhannau gwahanol o'r broses o redeg gwasanaeth cyfryngau Cymraeg cyhoeddus.

S4C CYFRWNG CYMRAEG - Dylai'r sianel fod yn uniaith Gymraeg; dyma sy'n ei gwneud yn unigryw ymysg holl sianeli eraill y byd

Cyllid

Dylid pwysleisio mai trefniadau dros dro yw cytundeb S4C ar hyn o bryd - bydd rhaid ail-ystyried erbyn adnewyddu'r ffi drwydded 2017-2027. Bydd ymgynghori ar ddeddf cyfathrebu newydd yn San Steffan y flwyddyn nesaf. Erbyn gosod y trefniadau terfynol ar gyfer S4C, rhaid sicrhau annibyniaeth i'r sianel a fformiwla ariannu mewn statud. Dylai Llywodraeth Cymru arwain y drafodaeth hon.

Oherwydd y toriadau enfawr i gyllideb y sianel, bydd Adran y Ddiwylliant yn Llundain ond yn cyfrannu £7 miliwn gogyfer S4C yn y flwyddyn ariannol 2014/2015. Nid yw'n swm mawr i'w ddatganoli i Gynulliad Cenedlaethol Cymru ac fe fyddai'n golygu bod grym dros y sianel yn symud i Gymru. Dylai Llywodraeth Cymru ddechrau cyfrannu arian tuag at y sianel er mwyn mynnu mwy o lais wrth ffurfio seiliau dyfodol y sianel. Gallai'r cyfraniad hynny helpu sicrhau annibyniaeth i'r sianel oddi wrth y BBC trwy sicrhau bod gan wleidyddion yng Nghymru rhyw fath o reolaeth dros y berthynas.

Ynghyd ag undebau darlledu, fe gyhoeddom ddogfen polisi a gefnogir yr alwad am ardoll (levy) ar ddarlledwyr a chwmnïau telathrebu preifat fel bod modd ariannu darlledu cyhoeddus. Amcangyfrifir y gellid codi degau o filiynau o bunnau trwy godi ardoll o'r fath, yn ol ymchwil a gomisiynwyd gan BECTU a'r NUJ.?

4. Y Gorfforaeth Ddarlledu Brydeinig (BBC)

Rydym yn pryderu oherwydd y cwtogiadau i BBC Cymru a gyhoeddwyd yn ddiweddar, credwn ei fod yn fygythiad i'n democratiaeth yn ogystal ag i fywyd ein cenedl yn yr ystyr ehangach. Pryderwn hefyd fod nifer o raglenni o bwys diwylliannol a gwleidyddol a ddarparwyd i S4C a Radio Cymru o dan fygythiad. Tra bod y BBC yn Llundain wedi gwneud eu gorau glas i amddiffyn Radio 4 dydyn nhw ddim ceisio amddiffyn gwasanaethau Cymru oherwydd nad ydynt yn berthnasol iddynt. Dyma enghraifft arall sydd yn cryfhau'r ddadl dros ddatganoli.?

Credwn y dylai'r BBC sicrhau bod Radio Cymru yn wasanaeth cwbl Gymraeg. Rydym eisoes wedi sôn am arferion pobl ifanc, mae dylanwad cryf arnynt o du'r cyfryngau. Mae angen diogelu ac ehangu cyfleoedd gan fandiau Cymraeg, yn enwedig y rhai ifanc, i gael eu chwarae yn osytal â rhagor o gyfleoedd i drafod diwylliant Cymraeg.?

Mae gwefan Gymraeg y BBC yn cynnig gwasanaeth eilradd mewn cymhariaeth a'r un Saesneg, er enghraifft, nid oes gwasanaeth chwaraeon Cymraeg ar y safle bellach. Rydym hefyd wedi gweld y gorfforaeth yn tynnu allan ei bresenoldeb cyhoeddus o'r Eisteddfod yr Urdd. Mae hynny i gyd yn achosi cryn bryder wrth i'r gorfforaeth ceisio cyd-reoli ein hunig sianel deledu Cymraeg.

Mae strwythur presennol y BBC yn golygu fod BBC Cymru yn ddim ond adain o'r BBC nad sydd mewn gwirionedd yn cael rhwydd hynt i weithio yn ddigon annibynnol a strwythur Prydeinig sydd iddi. O ddatganoli byddai modd creu model BBC Cymreig a fyddai'n galluogi'r gorfforaeth i greu strwythur cymunedol ac yn gweithio o ardaloedd amrywiol drwy Gymru yn hytrach na bod yn ganolog i Gaerdydd.

5. Y Wasg Argraffedig

Ystyrir papur dyddiol Cymraeg yn elfen hanfodol o hunaniaeth a hunanhyder cenedl; dylai fod yn nodwedd o bob iaith yn ôl yr Undeb Ewropeaidd. Byddai galluogi rhywun i ddarllen newyddion yn ei iaith ei hun yn gam enfawr tuag at normaleiddio'r iaith ymysg poblogaeth Cymru. Byddai'n anogaeth ac yn ysbrydoliaeth i ddysgwyr yn ogystal, ac mi fyddai'n gam tuag at sefyllfa o amrywiaeth iach o ran newyddiaduraeth cyfrwng Cymraeg a Chymreig, rhywbeth y mae ar ein gwleidyddiaeth ddatganoledig ei angen yn fawr.

Er croesawn gyfraniad Golwg 360 i bresenoldeb yr iaith ar-lein, rhaid cydnabod fod nifer fawr iawn o boblogaeth Cymru nad ydynt yn gweld y we fyd-eang o un pen i'w hwythnos i'r llall, am resymau ariannol ac argaeledd gwasanaethau. Mae'r bobl yma i'w cael ym mhob dosbarth cymdeithasol ac ym mhob ystod oedran. I'r bobl nad ydynt yn gweithio o flaen cyfrifiadur yn ddyddiol, dywedwn wrthynt nad oes ganddyn nhw'r hawl i'r pethau sydd ar-lein. Dyma enghraifft fechan o'r anallu i gymhwyso egwyddorion sosialaidd i faterion ieithyddol.

Credwn fod bodolaeth papurau bro yn hollbwysig i'r Gymraeg ar lawr gwlad a bod angen adeiladu ar y gwaith y maent yn ei wneud ar hyn o bryd, yn ogystal â'u digideiddio.

6. Radio Lleol

Mae'r sefyllfa'r Gymraeg ar radio lleol yn drychinebus ac wedi dirywio yn sylweddol dros y blynyddoedd diwethaf.

Yn gyntaf, fe ddadleuem fod y term 'radio lleol' yn ddiystyr yng Nghymru gan mai cwmnïau masnachol sy'n ennill y trwyddedau ac yn rheoli'r orsaf. Maent yn dod o'r tu allan i'r gymuned ac mae'r gwasanaeth a gynigir ganddynt yn gwbl Seisnig.

Amlygir y problemau yn achos y ffrae ddiweddar ynghylch Radio Ceredigion o dan berchnogaeth Town and Country Broadcasting. Er fu ymgyrch dorfol lwyddiannus wedi ei rhedeg yn erbyn ymdrechion i leihau'r allbwn Cymraeg yn gynharach eleni, bellach wynebwn ymdrech arall gan y cwmni ynghyd ag Ofcom i gael gwared ag unrhyw ddarpariaeth Gymraeg trwy ail-dendro'r drwydded. Fe wrthododd Ofcom cynnwys cymal yn eu Cynllun Iaith a fyddai'n golygu rhoi ystyriaeth i natur ieithyddol mewn trwyddedau radio lleol. Felly, rydym yn pwyso ar y Gweinidog â chyfrifoldeb dros y Gymraeg yn Llywodraeth Cymru am benderfyniad ynghylch a fydd cymal am ystyriaethau ieithyddol yng nghynllun iaith Ofcom.

Credwn mai cyfundrefn Gymreig yn unig y gallai diogelu gwasanaethau Cymraeg eu hiaith yn y pen draw. Ond, yn methu hynny, mae angen newidiadau i'r gyfraith fel bod modd i awdurdod Cymreig mynnu ar ddarpariaeth Gymraeg ar bob gorsaf radio lleol, fel yr argymhellir isod yng nghyd-destun teledu lleol.

7. Radio Digidol (DAB)

Ymhell cyn i ni glywed am setiau Radio DAB cafwyd penderfyniad tyngedfennol yn y BBC sydd wedi achosi problemau dybryd i wrandawyr radio Cymraeg flynyddoedd yn ddiweddarach.

Penderfynwyd gosod Radio Cymru, Radio Wales a Radio Scotland yn yr un categori a gorsafoedd rhanbarthol y BBC yn Lloegr gyda'r bwriad i'r rhain gael lle ar blethiad radio digidol lleol ar y cyd gyda gorsafoedd radio masnachol yn lle bod ar y plethiad BBC ar draws Prydain.

Mae hyn wedi gweithio yn dda yn Lloegr ond gyda radio masnachol yn wan yn gyffredinol yng Nghymru a phroblemau gyda derbyniad Radio digidol yn rhannau helaeth o Geredigion, Sir Conwy, Gwynedd, Sir Benfro ac Ynys Môn, sydd yn ardaloedd lle ceir canran fawr o wrandawyr Radio Cymru, mae wedi bod yn andwyol. Rydym dal yn aros i gael Radio Cymru ar DAB mewn rhannau helaeth o Gymru am fod y model a osodwyd gan y BBC yn ganolog heb ystyried goblygiadau unigryw cenedlaethol Cymru.

8. Teledu Lleol

O gofio methiant trychinebus radio masnachol i sicrhau lle priodol i'r Gymraeg, credwn fod perygl amlwg y gallai teledu lleol fod yn fygythiad arall i le'r Gymraeg yn y byd cyfryngol. Credwn y dylid sicrhau priod le i'r Gymraeg ar unrhyw wasanaethau teledu lleol a sefydlir. Fe ddylai teledu lleol fod yn bennaf yn y Gymraeg yn yr ardaloedd hynny ble mae'r Gymraeg yn iaith gymunedol, ac ni ddylai unrhyw wasanaeth teledu lleol mewn unrhyw ran o Gymru gael darlledu trwy gyfrwng y Saesneg yn unig.

Gwasanaeth Masnachol

Mae'r farchnad wedi methu â chynnig gwasanaeth teledu na gwasanaeth radio teilwng i Gymru ac wedi methu'r Gymraeg (dyna un rheswm pam y cafodd S4C ei sefydlu). Hyd yn oed ar anterth y cwmnïau annibynnol rhanbarthol a wasanaethai rhwydwaith ITV, nid oedd Cymru yn cael ei gweld fel gwlad digon mawr i gynnal gwasanaeth ar ei phen ei hun (dyna pam mai Wales & the West oedd trwydded HTV). Os nad oedd Cymru yn uned ddigon mawr ar gyfer gwasanaeth teledu annibynnol sut ar wyneb y ddaear y disgwylir i ni gynnal gwasanaethau llai gyda channoedd yn fwy o sianeli yn cystadlu yn eu herbyn?

Efelychu'r Taleithiau Unedig

Mae'n amlwg fod yr Ysgrifennydd Diwylliant yn defnyddio America fel patrwm i'w efelychu ar gyfer teledu lleol. Fe ellir dadlau fod gwasanaeth o'r fath yn gweithio yn y fan honno gan fod y dinasoedd ac ardaloedd lleol yn llawer mwy pwerus. Mae yno gysylltiad agos rhwng teledu a democratiaeth leol. Mae'r teledu felly yn trafod materion lleol sydd o bwys i'r dinesydd.

Ni pherthyn yr un grym i lywodraeth leol yng Nghymru gan mai di-rym yw'r cynghorau (pwy sydd eisiau gwylio rhaglen sy'n trafod ar ba ddiwrnod y bydd y biniau yn cael eu casglu?). Y Cynulliad Cenedlaethol yng Nghymru yw'r corff sy'n cyfateb o ran grym i'r lefel yna o lywodraeth yn y Taleithiau Unedig ac nid yw hwnnw yn cael fawr ddim sylw ar y cyfryngau Cymreig a llai fyth ar y rhai Prydeinig.

Darlledu Daearol yn Fusnes Drud

Mae darlledu trwy gyfrwng teledu yn eithriadol o ddrud o'i gymharu â'r dulliau newydd ar-lein. Rhaid cwestiynu pa mor synhwyrol fyddai buddsoddi mwy mewn gwasanaeth sy'n mynd allan o ffasiwn, na fydd ar gael i gyfran sylweddol o'r gynulleidfa beth bynnag? Oherwydd y dirwedd, mae Cymru yn fwy dibynnol ar ddarlledu lloeren a chebl na rhannau eraill o'r DU, ac nid yw'r gwasanaethau lleol yn debygol o fod ar gael ar y platfformau hyn.

Byddai defnyddio'r arian a glustnodwyd at wasanaethau lleol i greu gwasanaethau ar-lein, a buddsoddi mewn cysylltiadau cyflymach yng nghefn gwlad, yn gwneud llawer mwy o synnwyr ac o fwy o fudd i fwy o bobl.

Cynlluniau ar gyfer y Dinasoedd a'r Trefi

Mae'r cynlluniau o osodir ger bron yn addas ar gyfer ar gyfer ardaloedd trefol a dinesig yn unig er mai cefn gwlad sy'n dioddef fwyaf o ddiffyg mynediad i wasanaethau digidol ac ar-lein. Dylid gwella darpariaeth band eang yn gyson ar draws y wlad cyn ystyried buddsoddi ymhellach mewn ardaloedd sydd eisoes yn cael eu ffafrio gan ddarpariaeth ddigidol.

Cynllun gelyniaethus i'r Gymraeg

Rhaid pwysleisio yn gryf iawn fod hwn yn gynllun sy'n elyniaethus i'r Gymraeg. Yr ydym eisoes yng Nghymru wedi cael profiad o rym y farchnad ym maes radio lleol. Oherwydd pwysau masnachol mae gwasanaethau radio lleol fel Radio Ceredigion wedi cwtogi yn gyson ar yr oriau a ddarlledir ganddynt drwy gyfrwng y Gymraeg. Maen nhw wrthi o hyd yn ceisio lleihau ar yr oriau o Gymraeg a ddarlledir ganddynt. Y union bobl sydd yn flaenllaw ym maes radio lleol yng Nghymru sydd yn arwain ym maes teledu lleol hefyd ac maent wedi dal clust y gweinidog. Dyma'r union bobl sy'n tanseilio'r Gymraeg yn ein cymunedau drwy ei hanwybyddu ar eu gwasanaethau radio lleol.

Ymddengys fod Mr Jeremy Hunt wedi datgan eisoes mewn cyfarfod yng Nghasnewydd na fydd amod Cymraeg ar y gorsafoedd teledu lleol fydd yn eu gwneud yn amherthnasol i fywydau llawer yn ein cymunedau Cymreig. Mae hefyd yn brawf pellach nad cynllun wedi ei anelu at anghenion Cymru yw hwn.

Gwrthod Pwyslais y Torïaid ar Gystadleuaeth

Gwrthodwn yn llwyr bwyslais afiach y Torïaid ar gystadleuaeth a chredwn fod 'integreiddio' a 'chydweithio' yn llawer mwy cydnaws yn y cyd-destun Cymreig (a gwledig). Fe ellid yn sicr ddatblygu polisi o hyrwyddo gwasanaethau bro gyda phartneriaid ar lawr gwlad yn cydweithio a'i gilydd i wasanaethu eu cymunedau, ond weledigaeth hollol wahanol a gwrthun a gynigir yn y cynlluniau presennol.

Wynebu'r Gwaethaf

Os bydd y cynllun Seisnig hwn yn cael ei orfodi arnom o Lundain yna fe fydd yn rhaid sicrhau'r amodau sylfaenol, sef y lleiafswm o gyfran oriau yn ôl natur ieithyddol yr ardal, er enghraifft 60% o'r oriau yn yr iaith Gymraeg ym Mangor a Chaerfyrddin, 30% yn yr Wyddgrug/Dinbych, ac ati. Bydd yn rhaid sicrhau hyn yn y trwyddedau gwreiddiol, gan sicrhau nad oes modd eu newid ar fympwy perchnogion yr orsaf, ond yn hytrach yn canolbwyntio ar anghenion y gynulleidfa.

Heb gymal o'r fath, rhaid gwrthod y cynlluniau yn llwyr fel rhai cwbl anaddas i Gymru a'r iaith Gymraeg.

9. Hawliau Gweithwyr yn y Diwydiant

Credwn fod angen arolwg o arferion cyflogaeth yn y diwydiant darlledu. Rydym ardeall bod llawer o staff ar gytundebau byr, gyda gweithwyr llawrydd ar gytundebau llai byth, a bod nifer yn gweithio oriau rhy hir ac anghymdeithasol. Credwn fod angen creu rhagor o swyddi parhaol yn y sector annibynnol, a dylai darlledwyr mynnu y cyflogir staff yn y sector hwnnw ar delerau sydd yn unol â'r arfer gorau. Ymhellach, dylid addysgu staff o'r buddiannau o ymaelodi ag undeb.

10. Argymhellion ar gyfer Bil Cyfathrebu San Steffan

Credwn y gallai'r Bil Cyfathrebu gynrychioli cyfle i ddelio â nifer o'r problemau a wynebir gan y cyfryngau yng Nghymru. Argymhellwn felly y dylai'r Bil hwnnw cynnwys darpariaethau ar gyfer:

• Datganoli grym dros ddarlledu a thelathrebu i Gynulliad Cenedlaethol Cymru er mwyn sicrhau bod yr arbenigedd a'r gallu i wneud y penderfyniadau cywir dros ddyfodol darlledu yng Nghymru
• Ffederaleiddio'r BBC - mae'n hanfodol bod datganoli grym yn digwydd o fewn y BBC gyda system ffederal fel y dewis gorau, er mwyn sicrhau tegwch a chydbwysedd.



• Rhoi grym i awdurdodau yng Nghymru osod amodau Cymraeg ar drwyddedau radio a theledu lleol



• Sefydlu fformiwla ariannu ar sail chwyddiant i S4C er mwyn diogelu dyfodol y sianel yn y tymor hir



• Codi ardoll (levy) ar ddarlledwyr a chwmnïau telathrebu preifat er mwyn ariannu darlledu cyhoeddus
• Ehangu cylch gwaith S4C i gynnwys darparu gwasanaethau Cymraeg ar bob cyfrwng, yn hytrach na gwasanaeth teledu yn unig

Cymdeithas yr Iaith Gymraeg
Tachwedd, 2011

Dyfodol darlledu, galwad datganoli

Chwaraewyd gêm rygbi tu allan i'r Senedd heddiw yn y gobaith y gellir pasio'r grymoedd dros ddarlledu i Gymru wrth i wleidyddion Bae Caerdydd drafod S4C.

Lansiodd Cymdeithas yr Iaith ddatganiad yn galw am ddatganoli cyfrifoldeb dros ddarlledu i Gymru, gan fynnu ei bod yn bryd i Aelodau Cynulliad godi llais am hyn. Bydd gan yr ymgyrchwyr iaith ddatganiad, a fydd yn mynd i nifer o rannau o Gymru, o dan y pennawd 'gadwech i ni daclo darlledu yng Nghymru'.

Mae'r mudiad wedi codi nifer o bryderon ynghylch sefyllfa'r Gymraeg yn y byd darlledu yn ddiweddar megis y bygythiad y bydd Radio Ceredigion yn cael gwared a'i allbwn Cymraeg, penderfyniad Llywodraeth San Steffan i wrthod amodau Cymraeg ynghylch teledu lleol, y cwtogiadau o 40% i gyllideb S4C a'r diswyddiadau yn BBC Cymru.

Meddai Bethan Williams, Cadeirydd Cymdeithas yr Iaith Gymraeg:

"Mae darlledu yng Nghymru yn wynebu dyfodol trychinebus os na wnawn ni rywbeth nawr. Rydyn ni wedi gweld yn ddiweddar agwedd San Steffan tuag at ddarlledu yn y ffordd y gwnaethon nhw ddi-ystyrru pobl Cymru a phwysigrwydd y sianel wrth benderfynu ar ei dyfodol. Yr unig ffordd i atal penderfyniadau annoeth yn y dyfodol yw sicrhau nad nhw sydd yn cael penderfynu ar y materion yma. Yr hyn sydd ei angen yw datganoli cyfrifoldeb fel y gallwn ni greu strwythur gref Gymreig i ddarlledu fydd yn rhoi blaenoriaeth i'n cymunedau. Mae'n bryd nawr i'n Haelodau Cynulliad sefyll lan a mynnu bod yr holl rymoedd dros ddarlledu yn dod yma i Gymru, a phwyso ar San Steffan nes bydd hynny'n digwydd."

Jill Evans yn y llys dros S4C

'Cyfle i ddweud diolch', dyna sut mae ymgyrchwyr S4C wedi disgrifio achos llys yr Aelod Seneddol Ewropeaidd Jill Evans o flaen Ynadon ym Mhontypridd heddiw (Dydd Gwener, Tachwedd 4ydd).

Ers Hydref llynedd, mae dros gant a hanner o ymgyrchwyr, megis y canwr Bryn Fôn a'r Parchedig Guto Prys ap Gwynfor, wedi datgan eu bwriad i wrthod talu'r drwydded deledu. Bu gweithredoedd Jill ac eraill yn rhan o'r ymgyrch yn erbyn cynlluniau i gwtogi grant S4C o 94% ac uno'r sianel â'r BBC.

Yn siarad cyn yr achos llys, dywedodd Jill Evans ASE:

"Mae'r cytundeb diweddar rhwng y BBC ac S4C yn golygu bod yna sicrwydd ariannol yn y dyfodol agos, yn ogystal ag elfen o annibyniaeth olygyddol, ac, am y rheswm hwnnw, rwyf wedi penderfynu y bydda i'n talu fy nhrwydded deledu unwaith eto. Mae'r ymgyrch wedi gwneud gwahaniaeth.

"Parha'r ymgyrch i sicrhau darlledu Cymraeg a Saesneg safonol yng Nghymru ac yn ganolog i hynny yw'r gofyniad i ddatganoli'r cyfrifoldebau dros ddatganoli i Gymru."

Ddydd Sadwrn diwethaf, cyhoeddodd Cymdeithas yr Iaith Gymraeg y byddant yn gofyn i'w cefnogwyr ddechrau talu eu trwydded deledu eto, er bydd nifer dal yn ymddangos gerbron Ynadon dros yr wythnosau nesaf.

Achos Llys Jill Evans - S4C

Dewch i achos llys Jill Evans ASE i ddiolch iddi am wneud safiad dewr dros y Gymraeg gan iddi wrthod talu am ei thrwydded deledu yn yr ymgyrch i sicrhau dyfodol i'n hunig sianel deledu Cymraeg.

11yb, Dydd Gwener, 4ydd o Dachwedd
Llys Ynadon Pontypridd, Heol yr Undeb, Pontypridd, CF37 1SD

View Larger Map

S4C - ymgyrch trwydded deledu

Yn dilyn trafodaeth yng nghyfarfod Senedd Cymdeithas yr Iaith Gymraeg dros y Sul, mae Cymdeithas yr Iaith wedi datgan y bydd yn cynghori aelodau i ddechrau talu eu trwydded deledu eto.

Bydd y mudiad yn parhau i ymgyrchu i sicrhau dyfodol cryf i deledu yng Nghymru drwy alw am ddatganoli darlledu i Gymru. Fe fydd aelodau o'r mudiad yn ymgynnull tu allan i'r Senedd wythnos nesaf (12:30yp, Dydd Mawrth, 8fed o Dachwedd) i bwyso ar wleidyddion ym Mae Caerdydd cyn dadl ar S4C yn y siambr.

Meddai Bethan Williams, Cadeirydd Cymdeithas yr Iaith Gymraeg:

"Drwy fod cynifer wedi gwrthod talu eu trwydded deledu cafwyd enillion a fydd yn cynnig rhywfaint o sicrwydd i S4C ac roedd hynny diolch i frwdfrydedd a pharodrwydd ein haelodau i ymgyrchu dros y flwyddyn ddiwethaf. Fe fu cryn drafodaeth yn ystod y cyfarfod ac fe ddaethon ni i'r casgliad i barhau i ymgyrch drwy ddulliau eraill. Rydym yn diolch i bawb sydd wedi bod yn rhan o'r ymgyrch hyd yn hyn, ac yn galw arnynt i ymuno â ni yn y cyfnod nesaf o ymgyrchu."

"Gwrthwynebwn y cytundeb a gyhoeddwyd wythnos ddiwethaf; fait accompli sydd wedi ei orfodi ar bobl Cymru heb drafodaeth ddemocrataidd o ran dyfodol S4C. Rydym yn siomedig fod awdurdod S4C wedi bod yn barod i gydweithio mewn gorfodi cytundeb o'r fath arnom."

Ychwanegodd Adam Jones, llefarydd darlledu Cymdeithas yr Iaith:

"Nid ydym yn derbyn y cytundeb annemocrataidd rhwng y BBC ac S4C sydd wedi diystyru pobl Cymru yn gyfan gwbl. Credwn yn gryf y dylai awdurdod S4C a'r BBC fod wedi hyrwyddo proses o ymgynghori gyda gwylwyr y sianel yn hytrach na phenderfynu ar eu liwt eu hunain. Mae'r cytundeb hwn yn pwysleisio'r angen i ddatganoli darlledu i Gymru fel nad yw llywodraeth Prydain a'r BBC yn Llundain, sydd wedi dangos eu bod yn deall dim am ddarlledu yng Nghymru, yn cael gwneud penderfyniadau ar hap am ddyfodol ein hunig sianel deledu Gymraeg."

"Byddwn yn pwyso nawr ar ein Haelodau Cynulliad a phartïon eraill sydd yn ymwneud â'r byd darlledu i gymryd o ddifrif yr her sydd yn ein hwynebu yng Nghymru a chefnogi ein galwad i ddatganoli darlledu i Gymru."

Daeth penderfyniad hefyd i gydweithio gydag undebau a mudiadau eraill yng Nghymru er mwyn sefydlu awdurdod cysgodol S4C a fydd yn bwrw golwg dros waith y sianel er mwyn osgoi sefyllfa debyg i'r un a welwyd eleni.

Cynnig llawn a basiwyd gan Senedd Cymdeithas yr Iaith Gymraeg.

Cynnig S4C - ymgyrch drwydded deledu

Mae Senedd Cymdeithas yr Iaith Gymraeg, sef bwrdd rheoli'r mudiad, wedi pasio'r cynnig canlynol ynghylch ymgyrch S4C heddiw (Dydd Sadwrn, Hydref 29):

"Mae Cymdeithas yr Iaith Gymraeg yn datgan ein gwrthwynebiad fod fait accompli o gytundeb wedi ei orfodi ar bobl Cymru heb drafodaeth ddemocrataidd o ran dyfodol S4C.

"Mynnwn fod ACau a phob corff darlledu yn cefnogi'r galwad, bydd yr ymgyrch hon yn cychwyn yn y Senedd ym Mae Caerdydd ar Dachwedd 8fed tra bydd trafodaeth ar S4C."

Aelodau yn torri ar draws dadl yn San Steffan

Mae tri aelod o Gymdeithas yr Iaith Gymraeg - Jamie Bevan, Colin Nosworthy a Bethan Williams - wedi torri ar draws trafodaeth yn Nhy'r Cyffredin ar y Mesur Cyrff Cyhoeddus fydd yn effeithio yn uniongyrchol ar ddyfodol S4C.

Wrth iddynt gael eu hebrwng allan o'r siambr dywedodd Bethan Williams, Cadeirydd Cymdeithas yr Iaith Gymraeg:

"Mae'r holl drafod sydd wedi bod ar ddyfodol S4C wedi bod yn broses annemocrataidd sydd wedi digwydd tu ôl i ddrysau caeëdig ac fe gafodd pobl Cymru eu heithrio yn gyfan gwbl o'r drafodaeth. Yn wir mae'r holl broses yn dangos yn glir i ni fod angen datganoli y grymoedd dros ddarlledu i Gymru."

Bydd Senedd Cymdeithas yr Iaith Gymraeg yn cyfarfod dydd Sadwrn nesaf yn Aberystwyth ac yno fe geir trafodaeth lawn ar sut i symud ymlaen gyda'r ymgyrch hon.

Pam penderfynu ar ddyfodol S4C tu ol i ddrysau caeedig?

Mae Cymdeithas yr Iaith wedi ymateb i'r cytundeb rhwng BBC, S4C a DCMS.

Meddai Bethan Williams, Cadeirydd Cymdeithas yr Iaith Gymraeg:

"Rydym yn credu fod y penderfyniad yn un annemocrataidd gan na fu ymgynghori â phobl Cymru ynghylch y cynlluniau ar gyfer dyfodol y sianel. Dyna pam rydym yn dweud mai'r unig opsiwn bellach yw datganoli grymoedd dros ddarlledu i Gymru fel bod penderfyniadau yn cael eu gwneud yng Nghymru ac er lles Cymru."

Ymgyrchu'n dwyn ffrwyth

"Mae natur y bartneriaeth a gyhoeddwyd heddiw yn dangos fod ymgyrchu miloedd o bobl Cymru dros y misoedd diwethaf wedi gwneud gwahaniaeth enfawr o dan yr amodau a osododd Jeremy Hunt, ac yn golygu fod y sefyllfa'n llawer iawn gwell nac y byddai fel arall. Rhaid nodi, o dan y cynlluniau hyn, ni fydd S4C yn parhau fel darlledwr annibynnol gan mai darlledwr arall fydd yn penderfynu ei chyllideb."

"Yn wahanol i'r BBC, S4C a Llywodraeth Llundain, rydym ni yn ymgynghori gyda'r sawl sydd wedi bod yn rhan o'r ymgyrch i wrthod talu'r drwydded deledu, ac yn eu gwahodd i gyfarfod Senedd Cymdeithas yr Iaith Ddydd Sadwrn 29ain, neu i anfon eu barn atom cyn i ni ddod i benderfyniad ynghylch dyfodol yr ymgyrch."

Cymdeithas yn ymateb i gynnig y BBC dros S4C

Mae Cymdeithas yr Iaith Gymraeg wedi ymateb i gyhoeddiad y BBC am gyllideb a threfniant llywodraethol S4C heddiw.

Meddai Adam Jones, llefarydd darlledu'r mudiad iaith:

"Trwy gydol y broses hon, rydyn ni wedi galw ar i'r gwleidyddion a'r darlledwyr i wrando ar lais bobl Cymru, ond dyw hynny heb ddigwydd. Rydyn ni wedi ennill consesiwn heddiw, ond dyw'r trafodaethau rhwng darlledwyr tu ôl i ddrysau caeedig heb fod yn ddemocrataidd. Pobl tu allan i Gymru sydd yn penderfynu ar ddyfodol ein hunig sianel deledu Gymraeg, dyna pam mae'n angenrheidiol bod y cyfrifoldeb dros ddarlledu yn cael ei ddatganoli i Gymru.

"Mae'r BBC wedi amseru ei gyhoeddiad diwrnod cyn pleidlais yn San Steffan ar ddyfodol S4C, mae'n siomedig gweld enghraifft arall o barodrwydd y gorfforaeth i weithredu yn wleidyddol yn hytrach nag yn annibynnol."

S4C v BBC: Rhybudd am gytundeb 'annemocrataidd'

Mae ymgyrchwyr iaith wedi cyhuddo'r BBC o weithredu yn 'annemocrataidd' trwy baratoi i gyhoeddi manylion am ddyfodol S4C tra bod trafodaethau San Steffan yn parhau.

Disgwylir i'r BBC gyhoeddi cynnig am gyllido S4C rhwng 2015 a 2017, er nad oes grym statudol iddynt wneud hynny gan fod unrhyw gytundeb yn dibynnu ar ganiatâd Seneddol. Yn ôl yr ymgyrchwyr, mae'r gorfforaeth yn Llundain yn 'ymddwyn fel cwn bach y Llywodraeth' wrth lofnodi cydgynllun sydd yn gadael i'r BBC benderfynu ar gyllideb y sianel a chytuno i drefniant llywodraethol heb ganiatad S4C nag eu gwylwyr.

Y llynedd, fe gytunodd y BBC i fargen sydd yn caniatáu i Lywodraeth Prydain gwtogi ei grant i S4C o 94% dros bedair blynedd, o £101 miliwn yn 2010-11 lawr i £7 miliwn yn 2014/15, ac ariannu'r sianel trwy'r ffi drwydded o 2013/14 ymlaen - toriad o dros 40% mewn termau real i gyllideb y sianel yn ei gyfanrwydd.

Mewn llythyr agored i Ymddiriedolaeth y BBC, mae Cadeirydd Cymdeithas yr Iaith Gymraeg Bethan Williams yn dweud:

"Ysgrifennwn atoch i fynegi pryder am y ffaith eich bod yn bwriadu cyhoeddi cynlluniau ar gyfer dyfodol S4C yn y dyfodol agos heb ymgynghori â phobl Cymru a thra bod proses Seneddol yn mynd yn ei flaen. Ni fu mewnbwn gan bobl Cymru na gwleidyddion Cymru yn y Cynulliad felly credwn fod y cynlluniau yr ydych yn eu trafod yn annilys ac yn annemocrataidd..."

Parha lythyr Cymdeithas yr Iaith Gymraeg wrth alw am ohirio'r penderfyniad dros gynnig neu gytundeb ynghylch dyfodol unig sianel deledu Gymraeg y byd er mwyn cynnal adolygiad llawn o S4C:

"Hyd yma mae'r BBC wedi llwyddo i anwybyddu consensws trawsbleidiol y Pwyllgor Materion Cymreig trwy weithredu cynlluniau yn groes i'w hargymhellion... Bydd y cynlluniau yr ydych yn bwriadu eu cyhoeddi'n groes i'r broses ddemocrataidd ac felly ni ddylent gael eu cyhoeddi. Yn hytrach, fe ddylech alw am adolygiad llawn ac annibynnol o S4C, fel y mae nifer o fudiadau wedi galw amdano, ac aros hyd y nes bod penderfyniad teg yn cael ei wneud ar sail hynny."

Ychwanegodd Adam Jones, llefarydd darlledu Cymdeithas yr Iaith Gymraeg:

"O'r dechrau, mae'r BBC wedi ymddwyn fel cwn bach y Llywodraeth yn Llundain. Yn hytrach nag amddiffyn y Gymraeg a darlledu yng Nghymru yn gyffredinol, mae rheolwyr y gorfforaeth yn Llundain wedi penderfynu anwybyddu'r galwadau trawsbleidiol. Ers hynny, mae eu cynrychiolwyr yng Nghymru wedi ceisio dadlau eu bod yn ceisio gwneud y gorau gyda'r hyn sydd wedi eu gorfodi arnynt gan y Llywodraeth. Wel, nid yw hynny'n wir, fel dywedodd Cyfarwyddwr Cyffredinol o flaen ASau, fe gytunodd y BBC i'r fargen hon 'yn rhydd'."

Mae'r cynlluniau ar gyfer S4C wedi eu beirniadu gan arweinwyr y pedair prif blaid yng Nghymru, dau bwyllgor San Steffan, degau o undebau a mudiadau iaith a degau o filoedd o bobl sydd wedi llofnodi deiseb, mynychu ralïau ac ysgrifennu at wleidyddion. Fe dderbyniodd ASau dros 1,200 o e-byst yn gwrthwynebu'r cynlluniau o fewn mater o ddiwrnodau cyn pleidlais pwyllgor ychydig wythnosau yn ôl.

FIDEO: Rali Amddiffyn Darlledu Cymru: Araith Bethan Williams

Bethan Williams, Cadeirydd Cymdeithas yr Iaith Gymraeg

FIDEO: Rali Amddiffyn Darlledu Cymru: Araith Eifion Lloyd Jones

Eifion Lloyd Jones

FIDEO: Rali Amddiffyn Darlledu Cymru: Araith Marc Jones

Marc Jones - Cynghorydd (Plaid Cymru), Wrecsam

FIDEO: Rali Amddiffyn Darlledu Cymru: Araith Ian Lucas

Ian Lucas AS (Llafur Cymru), Wrecsam

FIDEO: Rali Amddiffyn Darlledu Cymru: Araith Aled Roberts

Aled Roberts AC (Democratiaid Rhyddfrydol Cymru), Gogledd Cymru

Datganolwch Ddarlledu i Gymru, neges rali Wrecsam

Bu Aelod Cynulliad Rhyddfrydol yn cefnogi galwadau ymgyrchwyr iaith i ddatganoli cyfrifoldeb dros S4C i Gymru mewn rali dros ddyfodol darlledu yn Wrecsam Dydd Sadwrn, Medi 8fed.

Pwyswch yma i lawrlwytho copi o'r daflen a ddosbarthwyd yn ystod y rali (PDF)

Mae'r galwadau yn dilyn newyddion bod dros 100 o swyddi yn mynd i gael eu colli yn y BBC yng Nghymru ar ben y cynlluniau a gyhoeddwyd y llynedd i'r Llywodraeth dorri ei grant i S4C o 94% dros y pedair blynedd nesaf.

Bu cyn-arweinydd Cyngor Wrecsam ac Aelod Cynulliad dros Ogledd Cymru Aled Roberts, Cynghorydd Plaid Cymru Marc Jones, ymgyrchydd lleol Nia Lloyd ac AS Wrecsam Ian Lucas yn annerch rali flynyddol Cymdeithas yr Iaith Gymraeg ar ddyfodol darlledu yng Nghymru a fydd yn dechrau tu allan i stiwdios y BBC yn y dref.

Yn siarad yn rali flynyddol Cymdeithas yr Iaith Gymraeg, bu Aled Roberts AC yn disgrifio'r cynlluniau ar gyfer S4C fel 'bygythiad' i ddyfodol yr iaith Gymraeg:

"Mae yna gryn dipyn o gytuno ymhlith pleidiau gwleidyddol yng Nghymru ynghylch cadw S4C yn annibynnol a dylai gwleidyddwyr San Steffan cymeryd sylw o'r safbwynt yma. Nid yw'n dderbyniol bod penderfyniadau ynghylch dyfodol ein hunig sianel Cymraeg i'w cymeryd yn Llundain yn ol datganiad diweddar y Gweinidog. Fe ddylai bod fformiwla wedi ei gytuno ynghylch ariannu'r sianel o 2015 ymlaen a bod penderfyniadau gweithredu yn cael eu cymeryd gan rheolwyr S4C. Mae'r sianel yn arf yn y frwydr i sefydlu Cymru fel gwlad dwyieithog a mae'r cynlluniau presennol yn fygythiad i'n cynlluniau i ddwyn mwy o'n plant i fyny yn Gymry Cymraeg am eu bod yn bygwth parhad y sianel."

Wrth ymateb i'r sylwadau, dywedodd Bethan Williams, Cadeirydd Cymdeithas yr Iaith Gymraeg:

"Rwy'n falch bod aelodau o bob plaid yng Nghymru yn fodlon beirniadu'r cynlluniau annoeth ar gyfer S4C. Er bod yna gonsensws cryf yma yn erbyn y cynlluniau, nid yw hynny'n llwyddo i newid y penderfyniadau yn San Steffan ar hyn o bryd. Mae'r toriadau i'r BBC ac S4C yn gwneud yr achos dros ddatganoli darlledu i Gymru yn gryfach nag erioed o'r blaen.

"Mae'r rheolwyr y BBC yn honni eu bod yn achub S4C, corfforaeth sydd yn wynebu toriadau eu hunain ac newydd gyhoeddi y byddan nhw'n torri 2,000 o swyddi. Maen nhw hefyd yn gwneud cynlluniau gyda'r llywodraeth am ddyfodol S4C tu ol i gefn y sianel er mwyn penderfynu ar gyllideb y sianel a'i chymryd drosodd. Wel, os hyn yw'r BBC a'r llywodraeth yn achub S4C pa obaith sydd yna? Mae'n ymgyrch dros y flwyddyn ddiwetha wedi bod a neges amlwg - nid yw pobl Cymru eisiau'r cynlluniau hyn. A'n neges ni i'r BBC heddiw yw: diolch - ond dim diolch."

Ychwanegodd AS Llafur dros Wrecsam Ian Lucas:

"Mae S4C yn rhan hanfodol o fywyd yng Nghymru, mae rhaid ei diogelu a'i datblygu. Nid oes ymddiried gyda ni o gwbl bod gan Lywodraeth y DU dealltwriaeth o bwysigrwydd y sianel wrth ystyried y ffordd maen nhw wedi ymdrin â'r mater hwn."

Dywedodd Cynghorydd Plaid Cymru yn Wrecsam Marc Jones:

"Cafodd S4C ei greu oherwydd grym protest ar hyd a lled Cymru. Mae o'n sianel a'i wreiddiau'n ddyfn yn ein cymunedau - yn cyflogi cannoedd drwy gwmniau annibynnol bach ac yn arloesi efo rhaglenni fel Sgorio a Superted. Ond dros y chwarter canrif diwethaf, collwyd y cyswllt allweddol hynny ac aeth S4C yn gorfforaeth hunan-bwysig oedd yn bwydo ychydig o gwmniau corfforaethol mawr eraill. Mae'r argyfwng presennol yn gyfle i ail-gysylltu'n sianel ni - Sianel Pobl Cymru - efo'r cymunedau unwaith eto."

Rali Genedlaethol Flynyddol: Herio'r Toriadau

- Hawlio Cyfiawnder i Ddarlledu Cymraeg
Canolfan y BBC yn Wrecsam
Dydd Sadwrn 8fed Hydref am 2.30pm

Eleni mi fydd Rali Flynyddol Cymdeithas yr Iaith yn cael ei chynnal yn Wrecsam.

Byddwn yn cyfarfod tu allan i Ganolfan y BBC yn Mhrifysgol Glyndwr am 2.30pm.

Siaradwyr:
Aled Roberts AC
Ian Lucas AS
Eifion Lloyd Jones
Cyng. Marc Jones
Nia Lloyd
Pol Wong a brwydr y ddwy ddraig

Cyfarfod Cyffredinol

Hefyd cynhelir y Cyfarfod Cyffredinol yn Nghapel Ebeneser (Annibynwyr) yn y dref am 10.30 ar yr un bore. Bydd cawl a chacen am bris rhesymol ar gael yn y capel yn ystod amser cinio.

swyddfa@cymdeithas.org - 01970 624501

FIDEO: Can S4C - Siani Cwsg

FIDEO: Diwrnod Deffro S4C, Caerdydd, 21/09/11

Llythyr at at Aelodau Awdurdod S4C - Angen gwneud safiad

Ebostia'r llythyr isod at at Aelodau Awdurdod S4C - s4c@s4c.co.uk - Mae croeso i ti ei addasu. Y peth pwysig ydy galw arnynt i wneud safiad dros ddyfodol S4C.

Annwyl Huw Jones, Rheon Tomos, Cenwyn Edwards, Dr Glenda Jones, John Davies, Winston Rodick, Syr Roger Jones

Gwneud Safiad Dros Ddyfodol S4C

Rwy'n galw arnoch fel aelodau o Awdurdod S4C i sefyll lan yn erbyn cynlluniau'r BBC ar gyfer y sianel trwy wrthod cynnal trafodaethau pellach gyda'r gorfforaeth. Wedi'r cwbl fe ddangosodd y BBC y dirmyg eithaf tuag atoch yr wythnos ddiwethaf trwy gyhoeddi y bydd ganddynt reolaeth lwyr dros gyllideb y sianel a hynny heb ymgynghori â chi yn gyntaf.

Yn ail fe ofynnaf i chi alw ar y Llywodraeth yn Llundain i dynnu'r Sianel o'r Mesur Cyrff Cyhoeddus (fel sydd wedi digwydd gyda Channel 4). Byddai gwneud hynny yn rhoi neges glir i lywodraeth San Steffan a'r BBC nad yw S4C am gael ei sathru dan draed a'ch bod yn barod i frwydro dros ddyfodol darlledu yng Nghymru.

Yn Gywir,

Pum protestiwr ar do pencadlys S4C

Mae pum aelod o Gymdeithas yr Iaith Gymraeg wedi dringo i ben to pencadlys S4C ym Mharc Ty Glas, Llanisien bore heddiw gyda larymau a chwibanoglau mewn ymdrech i gael swyddogion y Sianel i gymryd dyfodol S4C yn fwy difrifol. Mae nifer o aelodau eraill yn picedu'r adeilad ar ôl treulio gwylnos yn y fangre neithiwr.

Fe fydd yr ymgyrchwyr hefyd yn galw ar i reolwyr y sianel sefyll lan yn erbyn cynlluniau'r BBC a'r Llywodraeth a ddaw â'r sianel fel darlledwr annibynnol i ben. Yr wythnos diwethaf, fe gyhoeddodd y BBC a'r Llywodraeth gytundeb newydd a fydd yn golygu y bydd gan y gorfforaeth reolaeth lwyr dros gyllideb S4C wedi 2015.

Mwy o fanylion yma...

Pwysa yma i anfon ebost at Aelodau Awdurdod S4C yn gofyn iddynt wneud safiad dros ddyfodol S4C...

Gwylnos S4C: ymgyrchwyr yn ceisio deffro'r rheolwyr

Mae grwp o ymgyrchwyr iaith wedi dechrau gwylnos o flaen pencadlys S4C heno i dynnu sylw at y bygythiadau i'r sianel.

Fe fydd yr ymgyrchwyr hefyd yn galw ar i reolwyr y sianel sefyll lan yn erbyn cynlluniau'r BBC a'r Llywodraeth a ddaw â'r sianel fel darlledwr annibynnol i ben. Yr wythnos diwethaf, fe gyhoeddodd y BBC a'r Llywodraeth gytundeb newydd a fydd yn golygu y bydd gan y gorfforaeth reolaeth lwyr dros gyllideb S4C wedi 2015.

Mewn llythyr at Huw Jones, Cadeirydd S4C, fe ysgrifennodd Bethan Williams, Cadeirydd Cymdeithas yr Iaith Gymraeg:

"Mae'n gliriach nag erioed bod y sianel fel darlledwr annibynnol ar fin diflannu. Rydym wedi dweud ers cyhoeddi'r cynllun gwreiddiol na fyddai S4C yn cadw ei hannibyniaeth, ac mae hynny'n fwy sicr nag erioed yn dilyn y penderfyniadau diweddaraf. Mae'r BBC ei hun yn wynebu toriadau felly bydd yn anodd iawn i'r gorfforaeth ariannu'r sianel; o gael pennu'r gyllideb beth fydd yn gwarchod buddiannau S4C? Bydd S4C yn cystadlu am gyllideb gyda rhaglenni Saesneg y BBC a does dim posib y bydd y gorfforaeth yn ystyried sianel mae wedi'i llyncu dros ei chynnyrch ei hun."

"Wrth edrych i'r dyfodol rhaid sicrhau y bydd y sianel yn ffynnu ac yn gallu cynnig y ddarpariaeth orau i'w chynulleidfa. Er mwyn galluogi hynny gofynnwn i chi alw ar y llywodraeth i dynnu'r sianel o'r Mesur Cyrff Cyhoeddus er mwyn gwarchod plwraliaeth ac annibyniaeth darlledu yma yng Nghymru. Tynnwyd Channel 4 o'r Mesur felly nid oes rheswm na ddylid gwneud yr un peth gyda S4C. Byddai gwneud y ddau beth hyn yn rhoi neges glir i lywodraeth San Steffan a'r BBC - nad yw S4C yn fodlon cael ei sathru a bod y sianel yn fodlon brwydro dros ddyfodol darlledu yng Nghymru a thros ei chynulleidfa."

Mae'r cynlluniau ar gyfer S4C yn golygu bod y llywodraeth yn torri ei grant i S4C o 94% dros bedair blynedd, a gofyn i'r BBC gyfrannu at gost y gwasanaeth a chymryd drosodd rhedeg y sianel. Ers i'r Llywodraeth gyhoeddi ei chynlluniau, mae degau o fudiadau, arweinwyr y pedair prif blaid yng Nghymru, yr Archesgob Cymru Barry Morgan, dau bwyllgor San Steffan, a degau o filoedd o bobl wedi mynegi eu gwrthwynebiad.

Yn ei feirniadaeth o'r cynlluniau ar gyfer S4C yn gynharach eleni dywedodd Archesgob Cymru, Barry Morgan:

"Cyn i unrhyw benderfyniad gael ei wneud yngl?n a dyfodol S4C fe ddylid cynnal arolwg annibynnol cynhwysfawr a thrylwyr i ddyfodol y Sianel. Mae arweinwyr pob un o'r pedair prif Blaid yng Nghymru wedi galw am hyn ac mae'n hanfodol fod y safbwynt unedig hwn yn cael ei ystyried."

"Pan sefydlwyd S4C yn y lle cyntaf yr oedd deddfwriaeth gwlad oedd yn ei gwarchod rhag ymyrraeth wleidyddol. Ond yn awr, o basio'r Mesur Cyrff Cyhoeddus fe gollir yr amddiffyniad hwnnw."

S4C: Galw ar i ymddiriedolwr BBC ymddiswyddo dros ddêl 'twyllodrus'

Mae ymgyrchwyr iaith wedi galw ar i ymddiriedolwr y BBC ymddiswyddo ar ôl i'r darlledwr llofnodi cytundeb a fydd yn golygu y bydd ganddyn nhw reolaeth lwyr dros gyllideb S4C.

Mae Cymdeithas yr Iaith Gymraeg wedi cwestiynu pwrpas swydd Elan Closs Stephens, y cynrychiolydd o Gymru ar Ymddiriedolaeth y BBC, gan fod y corff wedi gwthio penderfyniad a fydd yn rhoi dyfodol S4C yn y fantol heb ymgynghori gyda phobl Cymru.

Mae'r cytundeb, a gafodd ei ryddhau ar ddiwedd sesiwn San Steffan cyn cynadleddau'r pleidiau, yn gadael i'r BBC benderfynu cyllideb S4C gan ddatgan "in financial years 2015/16 and 2016/17 funding will be for the BBC to determine,". Yn gynt, dadleuodd cyfarwyddwyr y BBC nad oedd S4C yn cael ei chymryd drosodd, er i adroddiad trawsbleidiol ddod i'r casgliad bod y model "sounded more like a takeover than a partnership".

Fe ddywedodd Menna Machreth, llefarydd darlledu Cymdeithas yr Iaith Gymraeg:

"Nid oes amheuaeth bellach, fe gollwn ni ein hunig sianel deledu Gymraeg os nad yw pethau yn newid. Stopio'r sianel rhag diflannu yw'r flaenoriaeth nawr. Yn dilyn cytundeb twyllodrus arall gan y BBC a'r Llywodraeth, mae rhaid gofyn beth mae cynrychiolydd Cymru ar Ymddiriedolaeth y BBC yn ei wneud. Mae rhaid i Elan Closs Stephens ystyried ei dyfodol.

"Mae'n ymddangos nad yw'r un o'r ddau barti wedi ystyried o gwbl y goblygiadau i S4C a'r Gymraeg - mae'n gywilyddus bod y BBC a'r Llywodraeth yn gallu ymddwyn fel hyn. Bellach, mae'n gwbl glir bod holl sôn rheolwyr y BBC a gwleidyddion y Llywodraeth am annibyniaeth S4C yn eiriau cwbl wag."

Ychwanegodd Bethan Williams, Cadeirydd Cymdeithas yr Iaith Gymraeg:

"Mae'r newyddion hyn yn dangos yn glir bod y BBC a'r Llywodraeth yn dweud celwyddau wrth honni eu bod nhw am sicrhau dyfodol ac annibyniaeth y sianel a'u haddewid i drafod yn agored unrhyw gynlluniau cyn gwneud penderfyniad. Mae'n amlwg mai'r peth pwysicaf i'r BBC yw sicrhau eu dyfodol eu hunain ac mai blaenoriaeth y Llywodraeth yw i arbed arian does a ddel - a hynny ar draul S4C.

"Y BBC nawr fydd yn penderfynu ar gyllideb S4C. Mae'r syniad y gallai ein hunig sianel deledu Gymraeg fod yn annibynnol o dan amgylchiadau o'r fath yn hollol gyfeiliornus. Mae'r Llywodraeth yn torri ei grant i'r sianel o 94% eisoes, mae'r newyddion hyn yn golygu y bydd rhagor o doriadau ar y ffordd. Mae'r sefyllfa yn argyfyngus a gallai'r sianel diflannu."

Mae cynlluniau i S4C yn golygu bod y llywodraeth yn torri ei grant i S4C o 94% dros bedair blynedd, a gofyn i'r BBC gyfrannu at gost y gwasanaeth a chymryd drosodd rhedeg y sianel. Ers i'r Llywodraeth gyhoeddi ei chynlluniau, mae degau o fudiadau, arweinwyr y pedair prif blaid yng Nghymru, yr Archesgob Cymru Barry Morgan, dau bwyllgor San Steffan, a degau o filoedd o bobl wedi mynegi eu gwrthwynebiad.

• Cytundeb rhwng Adran Ddiwylliant Llywodraeth Prydain a'r BBC:
• Adroddiad Pwyllgor Diwylliant San Steffan

Y frwydr dros S4C i barhau ar ôl colli pleidlais agos

Mae ymgyrchwyr iaith wedi addo brwydro ymlaen dros ddarlledu Cymraeg ar ôl colli cais i achub S4C o 1 bleidlais yn Nhy'r Cyffredin heddiw.

Mynegwyd siom am benderfyniad Glyn Davies AS (Ceidwadwr, Sir Drefaldwyn) a Stephen Crabb AS (Ceidwadwr, Preseli Penfro) oherwydd iddynt anwybyddu barn eu cyd-Aelodau Seneddol Ceidwadol a feirniadodd y cwtogi a'r newidiadau i'r sianel mewn adroddiad trawsbleidiol yn gynharach eleni.

Enillwyd y bleidlais ymysg Aelodau Seneddol o Gymru ar y pwyllgor i dynnu S4C allan o'r Mesur Cyrff Cyhoeddus o dair pleidlais i ddwy. Dim ond pleidleisiau ASau o Loegr sicrhaodd fwyafrif bychan i'r Llywodraeth.

Fe ddywedodd Bethan Williams, Cadeirydd Cymdeithas yr Iaith Gymraeg:

"Er gwaethaf y consensws eang yng Nghymru sy'n gwrthwynebu'r cynlluniau hyn, mae pleidleisiau ASau o Loegr wedi llwyddo i wthio'r cynlluniau trwyddo. Mae democratiaeth Brydeinig wedi ein bradychu."

"Rydym wedi ymgyrchu dros S4C newydd o'r dechrau felly yr her i'r sianel nawr a'r sawl sy'n gweithio iddi yw i sefyll i fyny ac ymladd dros ei dyfodol."

Torrodd Bethan Williams, Cadeirydd Cymdeithas yr Iaith ar draws y gweithgareddau wedi'r bleidlais gan weiddi "Mae hyn yn sarhad ar bobl Cymru" cyn cael ei hebrwng o'r ystafell. Mae hi yn awr yn cael ei chwestiynu gan yr heddlu.

S4C: Apêlio ar ASau cyn pleidlais

Mae nifer o fudiadau wedi gwneud apêl munud olaf at ASau i bleidleisio yn erbyn cynlluniau'r Llywodraeth ar gyfer S4C yfory (Dydd Iau, Medi 15).

Mae tri Aelod Seneddol, y Rhyddfrydwr Mark Williams, Aelod Llafur Susan Elan Jones a Hywel Williams o Blaid Cymru, wedi cyflwyno gwelliant i'r Mesur Cyrff Cyhoeddus mewn ymdrech i dynnu S4C allan o'r Mesur. Fe fydd pleidlais ar y gwelliant yfory yn San Steffan.

Mae'r cynlluniau yn golygu bod y llywodraeth yn torri ei grant i S4C o 94% dros bedair blynedd, a gofyn i'r BBC gyfrannu at gost y gwasanaeth a chymryd drosodd rhedeg y sianel. Ers i'r Llywodraeth gyhoeddi ei chynlluniau, mae degau o fudiadau, arweinwyr y pedair prif blaid yng Nghymru, yr Archesgob Cymru Barry Morgan, dau bwyllgor San Steffan, a degau o filoedd o bobl wedi mynegi eu gwrthwynebiad.

Yn gynharach eleni, ysgrifennodd 24 o fudiadau, gan gynnwys Undeb yr Ysgrifenwyr, yr NUJ, UCAC a Chymdeithas yr Iaith Gymraeg, at wleidyddion yn gofyn iddynt dynnu S4C allan o'r Mesur. Fe ddywedodd David Donovan, o'r Undeb BECTU, a llefarydd ar ran y gr?p "Achub S4C":

"Mae cynllun yr Ysgrifennydd Diwylliant, a wnaethpwyd mewn 48 awr, wedi ei wrthwynebu gan ddau bwyllgor T?'r Cyffredin; pedwar arweinydd y pleidiau yng Nghymru; dros 13,000 o lofnodwyr deiseb, 24 mudiad o Gymru, Archesgob Cymru Barry Morgan, yn ogystal â miloedd o bobl sydd wedi mynychu degau o ralïau a chyfarfodydd ar draws Cymru. Ond hyd at heddiw, dyw'r gwleidyddion ddim wedi gwrando."

"Y rheswm dros y gwrthwynebiad yw nad ydym yn sôn am unrhyw sianel deledu ond unig sianel deledu Gymraeg y byd, sianel y bu raid brwydro drosti. Carcharwyd dwsinau o bobl, gwrthododd dros fil o bobl dalu am eu trwydded deledu, ac roedd un unigolyn yn barod i ymprydio hyd farwolaeth yn yr ymgyrch i sefydlu'r sianel dros dri deg mlynedd yn ôl. Mae Channel 4 wedi ei eithrio o'r Mesur Cyrff Cyhoeddus, felly pam ddim S4C?"

Ychwanegodd Swyddog Cenedlaethol Rhieni dros Addysg Gymraeg, Ceri Owen:

"Ers ei sefydlu, bu S4C yn gonglfaen i ddiwylliannau Cymru ac yn fuddsoddiad unigryw yn yr iaith Gymraeg a'r diwydiant cyfryngol. Chwaraeodd ran ganolog wrth normaleiddio'r iaith Gymraeg yng Nghymru, o sicrhau fod plant yn clywed yr iaith Gymraeg tu allan i'r ysgol, i fedru cynhyrchu rhaglenni o safon ryngwladol. Rydyn ni'n gofyn i'r ASau felly bleidleisio dros dynnu S4C allan o'r Mesur yn llwyr, byddai hynny'n caniatáu amser i gynnal adolygiad a thrafodaeth gyhoeddus ystyrlon ar ddyfodol y sianel."

Mewn llythyr at Llywodraeth Prydain, galwodd Archesgob Cymru ar i'r Llywodraeth ail-ystyried ei gynlluniau:

"Cyn i unrhyw benderfyniad gael ei wneud yngl?n a dyfodol S4C fe ddylid cynnal arolwg annibynnol cynhwysfawr a thrylwyr i ddyfodol y Sianel. Mae arweinwyr pob un o'r pedair prif Blaid yng Nghymru wedi galw am hyn ac mae'n hanfodol fod y safbwynt unedig hwn yn cael ei ystyried.

"Pan sefydlwyd S4C yn y lle cyntaf yr oedd deddfwriaeth gwlad oedd yn ei gwarchod rhag ymyrraeth wleidyddol. Ond yn awr, o basio'r Mesur Cyrff Cyhoeddus fe gollir yr amddiffyniad hwnnw."

Radio Ceredigion - dim Cymraeg yn y dyfodol?

Gall fod dim allbwn Cymraeg ar Radio Ceredigion yn fuan ar ôl i'r rheoleiddiwr darlledu OFCOM ganiatáu i'r tendr am drwydded fynd allan heb unrhyw amodau iaith i'r gwasanaeth.

Mae'r penderfyniad yn dilyn ymgyrch gref yn lleol fis Gorffennaf a lwyddodd i wrthod cais perchnogion Radio Ceredigion - Town and Country Broadcasting - i gwtogi ar allbwn Cymraeg presennol yr orsaf.

Ym mis Mawrth 2010, gofynnodd Bwrdd yr Iaith Gymraeg i Lywodraeth Cymru atal Ofcom rhag darparu trwyddedau darlledu heb unrhyw amodau i ddarparu gwasanaeth Cymraeg. Ond nid oes penderfyniad wedi dod gan y Llywodraeth. Mae Cymdeithas yr Iaith Gymraeg wedi ysgrifennu at Leighton Andrews, y gweinidog gyda chyfrifoldeb dros y Gymraeg yn y Cynulliad, yn gofyn iddo wneud penderfyniad ar frys ar ddyfodol y Gymraeg ar radio lleol.

Dywedodd Bethan Williams, Cadeirydd Cymdeithas yr Iaith Gymraeg:

"Nid yn unig mae Radio Ceredigion yn ceisio lleihau ei darpariaeth Gymraeg ond mae Real Radio wedi cael trwydded i ddarlledu drwy Gymru gyfan heb ddatgan unrhyw fwriad i gynnig darpariaeth Gymraeg felly does dim dwywaith fod pethau'n dirywio'n sylweddol. Gall y llywodraeth dynhau rheolau a pholisïau iaith OFCOM yng Nghymru er mwyn sicrhau na fydd dirywiad pellach ac mae angen gwneud hynny'n syth. Rhaid i Leighton Andrews yn awr ddilyn cyngor Bwrdd yr Iaith a gorfodi Ofcom i gynnwys cymal yn eu cynllun iaith a fydd yn ei cymell i ystyried natur ieithyddol yr ardal pan yn dyfarnu trwyddedau radio lleol."

Ychwanegodd Bethan Williams:

"Ers i Town and Counrty Broadcasting ddod i reoli Radio Ceredigion mae'r Gymraeg wedi mynd yn fwyfwy ymylol, a'r gwasanaeth yn llai cynrychioladol o'r gymuned y mae i fod i'w wasanaethu gan roi pwyslais ar wneud elw. Mewn ardal lle mae dros hanner y boblogaeth yn siarad Cymraeg dylai Radio Ceredigion, fel pob gorsaf radio lleol yng Nghymru, fod yn adlewyrchu'r galw yn hytrach na thorri arno. Mae'r ystod o orsafoedd sydd ar gael nawr yn Saesneg wedi ffrwydro, tra bo'r hyn sydd ar gael yn y Gymraeg wedi crebachu'n sylweddol. Mae'r profiad hwn yn cryfhau ein dadleuon fod angen datganoli cyfrifoldeb dros ddarlledu yma i Gymru."

3 plaid yn ceisio achub S4C

Mae gwleidyddion o dair plaid wedi lansio menter drawsbleidiol i achub S4C yn Nhy'r Cyffredin heddiw (Dydd Llun, 5 Medi).

Mae tri Aelod Seneddol o bleidiau gwahanol - y Rhyddfrydwr Mark Williams AS, Aelod Llafur Susan Elan Jones ac Aelod Plaid Cymru dros Arfon Hywel Williams - wedi cyflwyno gwelliant i'r Mesur Cyrff Cyhoeddus a fyddai'n atal y BBC rhag cymryd yr unig sianel deledu Gymraeg drosodd.

Ers i'r Llywodraeth gyhoeddi cynlluniau i gwtogi ar eu grant i S4C o naw deg pedwar y cant, mae degau o fudiadau, arweinwyr y pedair prif blaid yng Nghymru, yr Archesgob Cymru Barry Morgan, dau bwyllgor San Steffan, a degau o filoedd o bobl wedi mynegi eu gwrthwynebiad.

Mae Cymdeithas yr Iaith Gymraeg yn trefnu digwyddiad tu allan i bencadlys S4C ar Fedi 21 a rali yn Wrecsam ar Hydref 8fed i dynnu sylw at y bygythiad i'r sianel. Fe ddywedodd Menna Machreth, llefarydd digidol y mudiad:

"Rydym yn falch iawn bod aelodau o dair plaid yn San Steffan wedi cytuno i gynrychioli'r degau o filoedd o bobl sydd wedi ymgyrchu yn erbyn cynlluniau annoeth y Llywodraeth - cynlluniau a fyddai'n rhoi dyfodol S4C, ein hunig sianel deledu Gymraeg, yn y fantol. Dros y mis nesaf, fe fyddwn ni, ynghyd â mudiadau eraill, yn pwyso ar wleidyddion i gyflawni'r hyn mae pobl Cymru eisiau, sef tynnu S4C allan o'r Mesur Cyrff Cyhoeddus. Mae'r Llywodraeth wedi dewis anwybyddu argymhellion y Pwyllgor Materion Cymreig i newid eu cynlluniau gogyfer S4C, felly rydym ddisgwyl cefnogaeth i'r gwelliant gan yr ASau Ceidwadol Alun Cairns, Guto Bebb a David Davies hefyd."

Mae Cymdeithas yr Iaith Gymraeg yn annog aelodau a chefnogwyr i gefnogi'r ymdrech trawsbleidiol i hepgor S4C o'r Mesur, trwy e-bostio'r Aelodau Seneddol a fydd yn ystyried y cynlluniau. Manylion llawn yma cymdeithas.org/lobi

Bydd Cymdeithas yr Iaith yn cynnal Rali Flynyddol - 'Herio'r Toriadau: Hawlio Cyfiawnder i Ddarlledu Cymraeg', tu allan i ganolfan y BBC yn Wrecsam ar Ddydd Sadwrn 8fed Hydref am 2.30

FIDEO: Aelodau'n herio Jeremy Hunt

Carcharor dros S4C yn picedi cyfarfod Jeremy Hunt

Bu aelodau Cymdeithas yr Iaith Gymraeg yn picedi cyfarfod ysgrifennydd diwylliant llywodraeth San Steffan, Jeremy Hunt, yng Nghasnewydd heddiw, er mwyn dweud wrtho fod rhaid tynnu S4C allan o'r Mesur Cyrff Cyhoeddus. Aeth Jamie Bevan, a gafodd ei ryddhau yn y bore, yn syth o'r carchar yng Nghaerloyw i'r biced a mynnodd sgwrs gyda Jeremy Hunt am ddyfodol S4C.

Cafodd Jamie Bevan ei ddedfrydu i 7 niwrnod o garchar yn llys ynadon Caerdydd ddydd Mawrth 23ain o Awst a danfonwyd ef i garchar Caerloyw. Roedd Jeremy Hunt yng Nghasnewydd er mwyn trafod datblygiad teledu lleol yn ardal 'South West and Wales'.

Meddai Bethan Williams, Cadeirydd Cymdeithas yr Iaith Gymraeg:

"Mae'n syfrdanol fod Jeremy Hunt yn mentro dros y ffin i Gymru ond heb gynlluniau i gwrdd â neb yma am S4C. Mae'n amlwg ei fod yn byw mewn bybl oherwydd nid yw'n sylweddoli fod dyfodol S4C yn bwnc llosg mawr yma yng Nghymru a bod cytundeb cryf ar draws Cymru fod angen arian teg ac annibyniaeth ar S4C. Felly, bydd Jamie Bevan yn gadael y carchar yng Nghaerloyw ac yn dod yn syth i'r biced er mwyn gwahodd Jeremy Hunt i gael sgwrs gydag ef am ddyfodol S4C. Mae ei adran ef, DCMS, yn mynd i roi gostyngiad o 94% i'w cyfraniad i S4C, toriad sy'n gwbl annheg o'i gymharu â'r toriadau mae darlledwyr cyhoeddus eraill yn eu derbyn."

"Sawl cyfarfod cafodd Jeremy Hunt gyda News Corp am gymryd drosodd BSkyB? Sawl cyfarfod mae wedi cael am S4C? Gwrthododd gwrdd â ni, 24 mudiad yng Nghymru, Undebau Llafur hyd yma. Rhanbarth yw Cymru yn ei olwg ef oherwydd cyfarfod ar gyfer y 'South West and Wales' yw'r cyfarfod hwn. Rhaid i lywodraeth San Steffan ddeffro i lais unedig pobl Cymru."

Wythnos yn y carchar dros S4C

Fe gafodd ymgyrchydd iaith ei garcharu am wythnos heddiw (Dydd Mawrth, Awst 23) ar ôl iddo gymryd rhan mewn protest dros ddyfodol S4C.

Cosb Jamie Bevan, 35 mlwydd oed o Ferthyr Tudful, yw'r carchariad cyntaf i ymgyrchydd iaith dros ddyfodol darlledu Cymraeg ers bron i dri deg mlynedd. Torrodd Jamie Bevan i mewn i swyddfa etholaeth Aelod Seneddol Ceidwadol Gogledd Caerdydd, Jonathan Evans, a chwistrellu slogan ar wal yr adeilad. Mi oedd y weithred ddi-drais yn rhan o ymgyrch Cymdeithas yr Iaith Gymraeg yn erbyn cynlluniau'r Llywodraeth i dorri ei grant i S4C o 94% ac uno'r sianel a'r BBC.

Mewn achos llys blaenorol, gorchmynnwyd i Jamie Bevan gael tag a thalu iawndal o £1,020. Nid yw wedi derbyn y tag na chadw at yr hwyrgloch a osodwyd arno er mwyn tynnu sylw at y bygythiad i S4C. Mewn arwydd arall o natur heddychlon y protestwyr, darllenodd Gweinidog lleol neges i'r ymgyrchwyr a ymgynullodd yn y llys.

Yn siarad o flaen Llys Ynadon Caerdydd, fe ddywedodd Jamie Bevan:

"Mae'r gwleidyddion yn Llundain yn parhau i anwybyddu'r holl fudiadau a lleisiau yng Nghymru parthed S4C, ac maent yn parhau yn eu sarhad o'n genedl fach."

"Nid oes unrhyw annhegwch cymdeithasol erioed wedi newid trwy dderbyn yn llwfr y rheolau a osodwyd gan yr ychydig sydd yn warchod dim ond buddiannau hunanol eu hun. Rhaid wrth wthio a chicio yn erbyn y tresi os ydyn am weld newid go iawn a newid er budd ein cymunedau."

Ychwanegodd Bethan Williams, Cadeirydd Cymdeithas yr Iaith Gymraeg:

"Rydym yn gofyn i bobl wrthod talu eu trwydded teledu er mwyn dangos cefnogaeth i Jamie. Os nad yw'r Llywodraeth yn gwrando ar lais unedig pobl Cymru - sydd yn gwrthwynebu eu cynlluniau i roi dyfodol S4C yn y fantol - fe wynebiff mwy a mwy o'n pobl ifanc gyfnod yn y carchar. Dyna ganlyniad penderfyniadau annoeth Llywodraeth San Steffan. Mae'n hurt ar ol brwydr y 70au a 80au ein bod ni yn y fath sefyllfa lle mae rhaid brwydro eto dros yr hyn a enillwyd degawdau yn ol."

Fe fydd y bobl sydd yn gwrthod talu'r drwydded teledu yn gwneud hynny hyd nes bod y Llywodraeth yn sicrhau annibyniaeth y sianel a chyllid digonol i redeg y gwasanaeth angenrheidiol i bobl Cymru. Mae'r mudiad wedi gofyn i bawb sydd am gefnogi'r ymgyrch hon e-bostio'r Gymdeithas ar post@cymdeithas.org neu drwy ffonio 01970 624501.

Mynnu darpariaeth Gymraeg mewn teledu lleol

Yn dilyn y datganiad y bydd Caerfyrddin a Bangor ymhlith y 66 lleoliad drwy wledydd Prydain lle bydd cynigion yn cael eu gwahodd i ddarparu teledu lleol, mae Cymdeithas yr Iaith wedi mynnu bod rhaid bod cymal i sicrhau darpariaeth teilwng i'r Gymraeg yn cael ei gynnwys yn y trwyddedi o'r cychwyn cyntaf.

Dywedodd Cadeirydd Sir Gaerfyrddin o'r Gymdeithas, Sioned Elin:

"Mae angen osgoi'r problemau a achoswyd mewn radio lleol megis Radio Carmarthenshire pryd roedd yr awdurdodau'n methu mynnu bod darpariaeth ddigonol o ddarlledu Cymraeg. Mae'n rhaid iddo fod yn ddealledig o'r cychwyn cyntaf mewn llefydd fel Caerfyrddin a Bangor fod o leiaf hanner y rhaglenni yn Gymraeg."

Mae ymgynghoriad ar agor gan y DCMS, dyddiad cau 23 Medi: http://www.culture.gov.uk/consultations/8298.aspx - Mynnwch fod rhaid i unrhyw orsafoedd teledu lleol yng Nghymru adlewyrchu natur ieithyddol yr ardal.

Tecstio dros S4C newydd, rali Cymdeithas

Mae'n amser i'r gwleidyddion ddelifro S4C newydd, dyna oedd neges rali ar faes yr Eisteddfod heddiw (2pm, Awst 4ydd).

Ers i'r Llywodraeth gyhoeddi cynlluniau i gwtogi ar eu grant i'r unig sianel deledu Gymraeg o naw deg pedwar y cant, mae degau o fudiadau, arweinwyr y pedair prif blaid yng Nghymr a'r Archesgob Cymru Barry Morgan wedi datgan eu gwrthwynebiad. Beirniadwyd cyd-cynllun y BBC a'r Llywodraeth gan y Pwyllgor Materion Cymreig a'r Pwyllgor Diwylliant yn San Steffan, ac ym mis Mawrth eleni, cyflwynodd ymgyrchwyr ddeiseb a lofnodwyd gan 13,000 o bobl yn erbyn y cwtogiadau.

Yn annerch y dorf yn y rali yr oedd Llywydd Plaid Cymru Jill Evans, AS Llafur Susan Elan Jones a Meic Birtwistle o Undeb y Newyddiadurwyr. Yn ystod y rali, fannogodd siaradwyr Cymdeithas yr Iaith Gymraeg y protestwyr i decstio yr Ysgrifennydd Diwylliant Jeremy Hunt yn gofyn iddo dynnu S4C allan o'r Mesur Cyrff Cyhoeddus.

Yna fe orymdeithiodd y protestwyr draw at stondin Llywodraeth Cymru i ddadlau dros ddatganoli darlledu i Gymru.

Meddai Menna Machreth, llefarydd darlledu Cymdeithas yr Iaith Gymraeg:

"Mae grym pobl yn ymgyrchu wedi golygu fod yr ymgyrch hon wedi symud agenda Llywodraeth San Steffan i ddiddymu S4C i'n sefyllfa bresennol sef nesáu at dadwneud ei chynlluniau'n llwyr. Mae pawb yng Nghymru eisiau gweld gwireddu S4C newydd, dim mwy o'r hen gelwydd oddi wrth y Torïaid na neb arall sy'n mynnu fod llai na hynny'n dderbyniol. Yma yn yr Eisteddfod Genedlaethol yn Wrecsam, rydym am alw ar wleidyddion i 'wneud nid dweud' a phleidleisio i dynnu S4C allan o'r Mesur Cyrff Cyhoeddus."

"Mae llais unedig pobl Cymru wedi dweud eu bod nhw yn erbyn cynlluniau'r llywodraeth, ac mae'n bryd i Lywodraeth Cymru gynnig arweiniad ar y pwnc hynod bwysig hwn a mynnu fod y cyfryngau yn cael eu datganoli i Gymru. Rhaid i'r BBC yn Llundain sylweddoli bod eu bwriadau i dorri gwasanaethau yn mynd i grebachu'r cyfryngau yng Nghymru ac mae angen i S4C fod yn barod i wrando a diwygio os yw am adennill hyder pobl yn ogystal â chamu ymlaen i'r oes ddigidol."

Yn siarad yn y rali, fe ddywedodd Llywydd Plaid Cymru Jill Evans yn dweud:

"Fe fydd y rali heddiw yn gyfle i bobl leisio eu hanfodlonrwydd yngl?n â'r hyn sydd yn digwydd i S4C. Mae'n hollbwysig bod y llywodraeth yn San Steffan yn deall bod eu gweithredoedd wedi gwylltio cymaint o bobl. Mae'r frwydr dros ein sianel yn parhau, yn cynnwys ar lefel Ewropeaidd. Mae gan y bygythiad i S4C effaith tu hwnt i Gymru. Mae pobl mewn gwledydd eraill sydd yn brwydro dros hawliau ieithoedd lleiafrifol yn ymwybodol iawn o bwysigrwydd y sianel i'r Gymraeg ac i statws ein hieithoedd i gyd."

Yn dilyn y rali am 8pm, fe fydd gig gwrth-doriadau yn yr Orsaf Ganolog (Central Station) yng nghanol tref Wrecsam sydd wedi ei noddi gan nifer o undebau llafur gyda pherfformiadau gan Mr Huw, Twmffat, Llwybr Llaethog, Crash.Disco! Dau Cefn a Llyr PSI. cymdeithas.org/steddfod

Rali: Mynnwn S4C Newydd - dim mwy o'r hen gelwydd! - Steddfod Wrecsam

2pm, Dydd Iau, Awst 4
Uned Cymdeithas yr Iaith, Steddfod Wrecsam

Siaradwyr:
Jill Evans ASE (Plaid Cymru)
Sian Howys (Cymdeithas yr Iaith Gymraeg)
Ceri Cunnington (Twmffat sy'n chwarae yn gig Gwrthwynebu'r Toriadau Nos Iau yn Gigs Clwb Gorsaf Canolog)
Meic Birtwistle (NUJ / FEU)
Susan Elan Jones AS (Llafur)

Rhaid i ni gyd-frwydro i ddiogelu arian ac annibyniaeth ar gyfer ein sianel Gymraeg. Mae cytundeb eang ar draws Cymru am hyn, ond mae Llywodraeth San Steffan yn dal i'n hanwybyddu. Rhaid tynnu S4C allan o'r Mesur Cyrff Cyhoeddus sy'n hwylio drwy San Steffan ar hyn o bryd. Mae'n hen amser i ni wrthod celwydd y Toriaid a mynnu cyfryngau sy'n atebol i bobl Cymru. Mae'n amser i'n gwleidyddion dderbyn cyfrifoldeb a pleidleisio i dynnu S4C allan o'r Mesur Cyrff Cyhoeddus ac mae'n amser i Lywodraeth Cymru ddangos arweiniad!

Dewch yn llu i Rali fawr yr Eisteddfod a rali fawr yr haf!

S4C: ymgyrchu'n dechrau dwyn ffrwyth - Cymdeithas

Mae Cymdeithas yr Iaith Gymraeg wedi talu teyrnged i'r degau ar filoedd o bobl sydd wedi gorfodi i Lywodraeth San Steffan gynnig cyfaddawd ar ddyfodol S4C heddiw (Dydd Mawrth Gorffennaf 12).

Fe fydd Gweinidog Llywodraeth San Steffan yn datgan mewn dadl ar ail ddarlleniad y Mesur Cyrff Cyhoeddus heddiw y bydd yn cyflwyno gwelliant ynghylch ariannu'r sianel.

Fe ddywedodd y Gymdeithas y byddant yn parhau â'u hymgyrch, gan annog unigolion i beidio talu eu trwyddedau teledu hyd y nes bod S4C yn annibynnol, gyda chyllid digonol a fformiwla ariannu hir dymor ar sail chwyddiant wedi ei ddiogelu mewn deddf gwlad. Mae'r mudiad iaith hefyd yn pwyso am S4C newydd, sef platfform aml-gyfryngol sy'n atebol i bobl Cymru, gyda grymoedd dros ddarlledu wedi eu datganoli i Gymru, a sicrhad bod y sianel yn mynd i fod yn uniaith Gymraeg.

Fe ddywedodd Menna Machreth, llefarydd darlledu Cymdeithas yr Iaith Gymraeg:

"Rydym wedi dweud ers dechrau'r ymgyrch y byddem yn gwrthwynebu'r toriadau i'n hunig sianel deledu Cymraeg wrth alw am S4C newydd. Rydym yn falch bod pwysau'r degau o filoedd o bobl yng Nghymru sydd yn gwrthwynebu'r cynlluniau yn dechrau dwyn ffrwyth. Mae'r holl fudiadau sydd wedi cefnogi'r ymgyrch ac wedi adeiladu consensws dros y Gymraeg yn haeddu clod am orfodi'r ail-ystyriaeth gan y Llywodraeth. Dylai hyn fod yn ysgogiad i ni wrth i ni barhau â'n hymgyrch i sicrhau dyfodol llewyrchus i'r sianel."

"Rhaid aros yn awr i weld pa fath o welliant newydd i'r Mesur Cyrff Cyhoeddus a gyflwynir gan Lywodraeth Prydain. Fodd bynnag, mae'n debyg nad oes bwriad gan y llywodraeth i atal, neu leihau'r toriad o naw deg pedwar y cant eu bod yn cynllunio yn ei grant i'r sianel. Mae hyd yn oed y Pwyllgor Materion Cymreig, gyda mwyafrif Ceidwadol, wedi cydnabod bod y toriad yn ormodol. Gofynnodd y pwyllgor am fformiwla ariannu hir dymor mewn deddf gwlad hefyd, ni fyddai geiriad amwys yn cyflawni'r fformiwla sydd angen er mwyn cael sicrhad yn y dyfodol."

FIDEO: Achos Llys S4C Jamie a Heledd, Caerdydd

FIDEO: Araith Leanne Wood - Rali / Achos llys S4C, Caerdydd

Fersiwn gyda isdeitlau Cymraeg a Saesneg yma.

Dyfodol S4C yn y Fantol - Arestio 2 ar ol gweithred yn Llundain

Mae aelodau o Gymdeithas yr Iaith wedi peintio'r slogan ACHUB S4C ar furiau adeilad y BBC yn White City Llundain i ddangos eu pryder am sefyllfa S4C. Cafodd Bethan Williams Cadeirydd Cymdeithas yr Iaith Gymraeg o Eglwyswrw a Chris Griffiths o Blaendulais eu harestio heddiw.

Yn yr hydref y llynedd, fe gytunodd y BBC i gymryd drosodd ariannu S4C fel rhan o ddel sydd yn golygu cwtogi ar gyllideb y sianel o dros bedwar deg y cant mewn termau real. Bydd grant y sianel yn derbyn toriad o 94% dros y bedair blynedd nesaf.

Meddai Bethan Williams, Cadeirydd Cymdeithas yr Iaith:

"Rydyn ni wedi bod yn cynnal ymgyrch i sicrhau dyfodol S4C dros y misoedd diwethaf. Ymgyrch hynod boblogaidd sydd wedi ennill cefnogaeth traws-doriad eang o bobl. Nid oes neb yn cytuno gyda chyd-gynllun y BBC a'r Llywodraeth. Mae arweinwyr y prif bleidiau yng Nghymru yn eu gwrthwynebu; degau o Undebau a mudiadau iaith; y Pwyllgor Materion Cymreig; degau o filoedd o bobol sydd wedi arwyddo deisebau, mynychu ralïau a chyfarfodydd; ac ein harweinwyr crefyddol megis yr Archesgob Barry Morgan. Mae hyd yn oed Pwyllgor Diwylliant T?'r Cyffredin wedi beirniadu'r cynlluniau yn hallt."

Mae Llywodraeth Prydain yn ceisio gwneud newidiadau cyfreithiol, trwy'r Mesur Cyrff Cyhoeddus, a fyddai'n dileu'r fformiwla ariannol statudol presennol ac felly golygu dim sicrwydd o unrhyw gyllid i S4C wedi 2015; ac galluogi'r Llywodraeth uno S4C a'r BBC.

Dedfrydu 2 ymgyrchydd iaith - Achos llys cyntaf dros S4C ers 30 mlynedd

Mae dau ymgyrchydd iaith wedi eu dedfrydu heddiw yn yr achos llys cyntaf yn ymwneud ag S4C ers bron i ddeng mlynedd ar hugain. Daeth torf o dros gant o bobl draw i Lys Ynadon Caerdydd i ddatgan eu cefnogaeth. Cafodd Jamie Bevan orchymyn i dalu iawndal o £1,020, costau o £120 a gorchymyn 'curfew' am 28 niwrnod. Cafodd Heledd Melangell Williams orchymyn i dalu iawndal o £600 a rhyddhad amodol am 12 mis.

Croesawodd y Gymdeithas y ffaith i'r Ynad ddatgan nad oedd Llywodraeth Prydain yn adlewyrchu llais democrataidd pobl Cymru ynglyn â S4C ac iddo ddweud "Dyw amddiffyn democratiaeth ddim byd i wneud â'r gyfraith."

Torrodd y ddau ddiffynnydd i mewn i swyddfa Jonathan Evans, Aelod Seneddol Ceidwadol Gogledd Caerdydd, a pheintio slogan ar y wal fel rhan o ymgyrch Cymdeithas yr Iaith Gymraeg i sicrhau dyfodol S4C.

Yn siarad o flaen y llys, fe ddywedodd Jamie Bevan, 35 o Ferthyr Tudful:

"Mi wnes i dorri i mewn i swyddfa Jonathan Evans AS ... er mwyn tynnu sylw at yr annhegwch a diffyg parch y mae ei blaid yn dangos nid yn unig i S4C ond at y genedl Gymreig yn gyffredinol. Roedd y weithred yn rhan o ymgyrch ehangach i sicrhau dyfodol i'n hunig sianel Gymraeg."

"Yr adeg hynny gwrandawodd y llywodraeth ar ddymuniadau'r bobol a sefydlwyd S4C. Roddwyd ei fformiwla ariannu mewn statud er mwyn ei hamddiffyn rhag ymosodiadau gan wleidyddion y dyfodol. Mae'r gwleidyddion hynny, y blaid Dorïaidd yn Llundain ... mor hy ag i feddwl allent newid y gyfraith honno fel gallent dorri yn sylweddol ar S4C a threfnu ei fod yn cael ei thraflyncu gan y BBC."

Achos Llys S4C - cefnogwch Heledd a Jamie

Rali: 12.30pm - Achos: 2pm
Gorffennaf 7fed, Llys Ynadon Caerdydd

Dewch i gefnogi Jamie Bevan a Heledd Melangell Williams yn eu hachos llys am 2yh, Gorffennaf 7fed yn Llys Ynadon Caerdydd ar ôl iddynt weithredu i achub ein gwasanaeth teledu Cymraeg.

Torrodd y ddau i mewn i swyddfa etholaeth Aelod Seneddol Ceidwadol Gogledd Caerdydd, Jonathan Evans, a chwistrellu slogan ar wal yr adeilad fel protest yn erbyn y newidiadau i S4C.

Mae dyfodol ein hunig sianel deledu Cymraeg yn y fantol, sydd yn fygythiad uniongyrchol i'r iaith. Mae S4C yn wynebu toriadau enfawr a chael ei thraflyncu gan y BBC. Mae'r llywodraeth yn trio arbed naw deg pedwar y cant o'r arian roedden nhw'n arfer talu i'r sianel, toriad sydd yn gwbl annheg. Ar ôl 2015, does dim sicrwydd y bydd unrhyw arian yn mynd i'r sianel o gwbl.

Os rydyn ni'n gweithio gyda'n gilydd, mae'r frwydr hon yn un ennilladwy, nid yn unig i achub S4C fel y mae hi, ond cyfle hefyd i newid S4C i fod yn atebol i'w chynulleidfa ar gyfer y cenedlaethau sydd i ddod.

Achos llys cyntaf dros S4C ers 30 mlynedd

Fe fydd yr achos cyntaf ers 30 mlynedd dros ddyfodol S4C yn cael ei gynnal ddydd Iau (7fed Gorffennaf).

Honnir i ddau ymgyrchydd iaith, Jamie Bevan o Ferthyr Tudful, a Heledd Melangell Williams o Nant Peris, dorri i mewn i swyddfa etholaeth Aelod Seneddol Ceidwadol Gogledd Caerdydd, Jonathan Evans, a chwistrellu slogan ar wal yr adeilad. Mae'r weithred ddi-drais yn rhan o'r ymgyrch Cymdeithas yr Iaith Gymraeg yn erbyn cynlluniau'r Llywodraeth i dorri ei grant i S4C o 94% ac uno'r sianel a'r BBC.

Cynhelir rali cyn y gwrandawiad llys gyda Leanne Wood AC a Gareth Miles yn annerch y dorf.

Pryd? Rali yn dechrau am 12:30pm. Achos llys yn dechrau am 2pm, Dydd Iau, 7fed Gorffennaf

Ble? Llys Ynadon Caerdydd, Plas Fitzalan, Caerdydd, CF24 0RZ

mwy o wybodaeth i ddilyn...

Ymateb Cymdeithas i Adroddiad S4C

Yn ymateb i adroddiad 'Cyhoeddi gweledigaeth S4C ar gyfer 2012-2015 ' a gyhoeddwyd gan S4C heddiw, dywedodd Bethan Williams, Cadeirydd Cymdeithas yr Iaith Gymraeg:

"Mae'r adroddiad yn cadarnhau'r hyn rydyn ni, fel ymgyrchwyr, wedi bod yn proffwydo ers y llynedd. Mae pobl Cymru yn mynd i dderbyn safon is o raglenni oherwydd cwtogiad ar grant y Llywodraeth i S4C o 94%. Fe fyddwn ni'n cynnal rali ddydd Iau nesaf tu allan i Lys Ynadon Caerdydd cyn i ddau o'n haelodau wynebu'r carchar dros y sianel."

"Mae'n bwysig bod rheolwyr y sianel yn sylweddoli nad yw'r Gymraeg ar gyfer plant yn unig, dyna pam mae'n bwysig bod yna raglen cylchgrawn i oedolion yn y prynhawn. Os yw'r Gymraeg i fyw, mae rhaid i S4C adlewyrchu bywydau pobl o bob oedran ar y sgrin. Drwy gydol ein hymgyrch rydyn ni wedi bod yn galw am S4C newydd - rhaid i'n sianel genedlaethol ni symud at fod yn ddarparwr aml-gyfryngol. Fydd hynny ddim yn bosibl gyda thoriad mor sylweddol."

Mesur Cyrff Cyhoeddus / Public Bodies Bill

Cynhelir pleidlais ar y Mesur Cyrff Cyhoeddus yn Nh?'r Cyffredin yn fuan. Gall pasio'r Mesur arwain at dranc darlledu trwy gyfrwng y Gymraeg. Galwn arnoch i anfon ebost at eich Aelod Seneddol yn galw arnynt i bleidleisio dros dynnu'r cymalau sy'n ymwneud ag S4C allan o'r Mesur. Mae drafft lythyr y gallwch ei ddefnyddio isod.

Cyfeiriadau Ebost Aelodau Seneddol o Gymru (PDF)

The second reading of the Public Bodies Bill in Parliament will be held soon. The passing of this bill could lead the demise of Welsh language broadcasting. We ask you to email this message to your MP calling on him to vote for removing the clauses concerning S4C from the bill.

Annwyl Aelod Seneddol

Cynhelir pleidlais ar y Mesur Cyrff Cyhoeddus yn fuan. Galwn arnoch i bleidleisio dros dynnu y cymalau sy'n ymwneud ag S4C, unig sianel deledu Cymraeg y byd, allan o'r Mesur.

Pwyswn arnoch i wneud hyn oherwydd:

• Mae degau o filoedd o bobl drwy Gymru trwy arwyddo deisebau, mynychu protestiadau a chyfarfodydd, gan gynnwys Archesgob Cymru, arweinwyr y pleidiau yng Nghymru, a llu o fudiadau ac undebau, wedi datgan eu gwrthwynebiad i gynlluniau'r llywodraeth.
• Yn unol a dymuniad arweinwyr y pleidiau yng Nghymru, dylid penderfynu ar ddyfodol S4C ar ol adolygiad llawn o'r sianel, yn hytrach na gwthio trwyddo'r cynlluniau annoeth presennol i'r sianel.
• Trwy drosglwyddo'r cyfrifoldeb am S4C i'r BBC fe fydd y Sianel Gymraeg yn colli ei hannibyniaeth ac nid oes sicrwydd o gwbl y bydd arian ar gael ar gyfer ei chynnal ar ôl 2015.
• Gall diflaniad y Sianel arwain at densiynau ieithyddol difrifol yng Nghymru. Gwnaeth sefydlu'r Sianel yn y lle cyntaf lawer i leddfu y tensiynau hyn.
• Mae'r toriadau ariannol enfawr a argymhellir yn mynd i wneud y gwaith o gynnal gwasanaeth darlledu Cymraeg yn gwbl amhosibl.
• Fe ymrwymodd Llywodraeth Prydain mewn Siarter Ewropeaidd i gynnal S4C. Gall y llywodraeth felly fod yn euog o dorri cyfraith rhyngwladol trwy drosglwyddo'r cyfrifoldeb i'r BBC.
• Mae adroddiadau gan y Pwyllgor Diwylliant a'r Pwyllgor Materion Cymreig yn gwrthwynebu'r cynlluniau presennol ac mae dyletswydd ar y llywodraeth i gydnabod hyn

Nid ydym yn ymwybodol fod yna gefnogaeth o gwbl i'r cynlluniau hyn ymysg y gymdeithas sifil yng Nghymru. Eich cyfrifoldeb chi fel Aelod Seneddol felly yw cydnabod y cryfder teimlad a'r undod sydd yng Nghymru ar y mater hwn drwy bleidleisio dros dynnu S4C allan o'r Mesur cyrff Cyhoeddus.

---

Dear Member of Parliament,

The will be a vote in the House Commons on the Public Bodies Bill soon. We call on you to use your vote to remove the clauses concerning S4C from the Bill. We call on you to do this because:

• Tens of thousands of people throughout Wales have expressed their opposition to the government's plans by signing petitions, attending rallies and meetings, including the Archbishop of Wales, numerous Welsh organisations and Trade Unions.
• Decisions on the future of S4C should follow a full review of the channel, as requested by the leaders of the parties in Wales , instead of being rushed through as at present
• If the responsibility for S4C is transferred to the BBC the Welsh language channel will lose its independence and there will be no guarantee of any funding for the channel after 2015.
• The demise of the Channel could lead to serious linguistic tensions in Wales . The establishment of the Channel did a great deal to ease these tensions in the first place.
• The severe proposed cuts in funding will make it practically impossible for a Welsh language service to survive.
• The government by signing the European Charter promised to safeguard Welsh language broadcasting. By going back on their word, they are breaking international law.
• The Welsh Affairs Committee and the Culture Committee have both opposed the government's plans for S4C. Their views should be respected.

We are not aware that there is any support for these plans in Wales . As an MP we call on you to acknowledge this unity and strength of feeling by voting against the Public Bodies Bill and ensuring that the clauses concerned with S4C are removed from the bill.

Yours sincerely,

Dringo adeilad darlledu dros gyfryngau Cymraeg

Mae ymgyrchwyr iaith wedi dringo gorsaf drosglwyddo heddiw (Dydd Iau, Mehefin 23) ac wedi darlledu fideo trwy eu ffôn symudol i ddangos eu pryderon am ddyfodol darlledu yng Nghymru.

Yn ôl Cymdeithas yr Iaith Gymraeg, os yw'r cynlluniau presennol i dorri S4C a rhoi'r sianel dan y BBC yn parhau gallai fod ddim byd i'w ddarlledu yn Gymraeg. Fe fyddai grant y Llywodraeth i S4C yn cael ei dorri o naw deg pedwar y cant o dan gyd-gynllun rhwng y BBC a Llywodraeth Prydain.

Mae aelodau o'r mudiad wedi mynd i fyny yr adeilad cyfnewid teledu yn Nebo ger Caernarfon ac wedi darlledu fideos trwy eu ffôn symudol o'r digwyddiad ac o wersyll amddiffyn darlledu Cymru sydd yn cael ei gynnal tu allan i stiwdios y BBC ym Mangor.

Yn y fideo mae Bethan Williams, Cadeirydd Cymdeithas yr Iaith yn dweud:

"Mae pethau'n ddu iawn ar ddarlledu yng Nghymru. Mae yna berygl fydd dim rhaglenni gan S4C na BBC Cymru o dan law y toriadau felly mae'n debygol iawn mai dyma'r dyfodol i ddarlledu yng Nghymru, sef teledu môr-leidr."

Yn ateb cwestiynau ymgyrchwyr, nad ydy Cyfarwyddwr Cyffredinol, Mark Thompson na Chadeirydd newydd y BBC, Chris Patten wedi gwarantu unrhyw gyllid i S4C tu hwnt o 2015.

Ychwanegodd Bethan Williams:

"Rydym am weld gwasanaeth teledu cyflawn i Gymru felly mae'n rhaid i S4C barhau yn annibynnol a chael arian digonol. Ar hyn o bryd dydy'r un o'r ddau beth yma ddim yn sicr ar gyfer S4C, mae hynny yn ein pryderu."

Yn dringo'r adeilad sy'n cyfnewid signal teledu a radio rhwng Llanddona a Llanon mae Robin Cragg, 25 mlwydd oed o Nebo a Bethan Williams, 24 mlwydd oed o Eglwyswrw, Sir Benfro.

Neithiwr bu aelodau o Gymdeithas yr Iaith yn codi sticeri yn herio ymrwymiad y Ceidwadwyr i ddarlledu yng Nghymru a pheintio sloganau yn gwrthwynebu'r toriadau ar swyddfa etholaeth Guto Bebb, AS Aberconwy, (nos Fercher 22ain o Fehefin).

Meddai un o'r gweithredwyr:

"Mae cyd-gynllun llywodraeth Prydain a'r BBC i dorri ar gyllid S4C a rhoi y sianel dan y BBC yn peryglu dyfodol y sianel. Mae Guto Bebb wedi cyfiawnhau y toriadau hyn yn gyhoeddus, mae'n cadw cefn ei Blaid ar draul ein cymunedau a'n gwasanaethau. Wrth i BBC Cymru wynebu toriadau hefyd nid yw'n edrych yn addawol i ddarlledu yma yng Nghymru"

Ddoe bu ymgyrchwyr ac undebau yn cynnal lobi tu allan i gyfarfod rhwng Cadeirydd newydd y BBC Chris Patten ac Aelodau Cynulliad ym Mae Caerdydd dros ddyfodol darlledu yng Nghymru.

Mae protestwyr Cymdeithas yr Iaith yn dal i wersylla tu allan i stiwdios y BBC ym Mangor.

Nos Wener, bydd cyfarfod am ddyfodol darlledu yng Nghymru yn cael ei gynnal am 7pm yn yr Institiwt yng Nghaernarfon yng nghwmni Hywel Williams AS.

Dydd Sadwrn cynhelir theatr stryd 'Helfa Cyw' yn erbyn cynlluniau'r Llywodraeth ar gyfer S4C am 12:30pm wrth y Cloc ym Mangor.

FIDEO: Gwersyll Amddiffyn Darlledu yng Nghymru

Mwy yma, yma ac yma.

Patten: ymgyrchwyr yn lobio dros S4C

Mae ymgyrchwyr ac undebau wedi cynnal lobi tu allan i gyfarfod rhwng Cadeirydd newydd y BBC Chris Patten ac Aelodau Cynulliad ym Mae Caerdydd dros ddyfodol darlledu yng Nghymru heddiw (17:30, Mehefin 22).

Yn yr hydref y llynedd, fe gytunodd y BBC i gymryd drosodd ariannu S4C fel rhan o ddel sydd yn golygu cwtogi ar gyllideb y sianel o dros bedwar deg y cant mewn termau real. Fe dorrir grant y Llywodraeth i'r sianel o naw deg pedwar y cant dros y 4 mlynedd nesaf.

Ddoe, fe gadarnhaodd y BBC na fydd toriadau mewn gwasanaethau newyddion yn swydd Rhydychen, toriadau oedd wedi cael eu gwrthwynebu gan y Prif Weinidog David Cameron un o AS au'r ardal. Heddiw, cadarnhaodd llywodraeth y byddai buddsoddiad ychwanegol yng Ngwasanaeth y Byd y BBC, yn dilyn gwaith lobio gan Chris Patten.

Meddai Bethan Williams, Cadeirydd Cymdeithas yr Iaith Gymraeg:

"Dylai'r BBC tynnu allan o'u bargen munud-olaf sydd yn rhoi dyfodol unig sianel deledu Gymraeg y byd odan fygythiad. Mae BBC yn gwrthod ateb cwestiynau sylfaenol ar S4C. Maen nhw'n gwrthod gwarantu bydd unrhyw arian ar gael i'r sianel wedi 2015. A tra bod Chris Patten wedi llwyddo i lobio'r Llywodraeth i gael mwy o arian dros Wasanaeth y Byd y BBC. Dyn ni ddim wedi clywed e yn gofyn i'r llywodraeth newid ei meddwl dros S4C."

20/06/11: Ymgyrchwyr yn gwersylla dros ddarlledwyr Cymru - BBC Bangor

08/06/11: Cyhuddo Prydain o dorri cyfraith Ewrop dros S4C

07/06/11: Ymgyrch S4C yn cyrraedd Ewrop

02/06/11: Archesgob Cymru yn codi pryderon S4C

01/06/11: FIDEO: Sianel '62 - Ymgyrch S4C

31/05/11: FIDEO: Glyn Wise yn cefnogi ymgyrch S4C Cymdeithas

31/05/11: Protest S4C - Rhaid i Cyw Fyw!

30/05/11: Sianel '62 - sianel deledu Gymraeg newydd!

27/05/11: Cyw, cyn y brotest

26/05/11: Achos Llys Geraint Jones - BBC/S4C

20/05/11: Cysyllta â Ofcom i wrthwynebu cais Radio Ceredigion

19/05/11: Adroddiad S4C: Bargen BBC-Llywodraeth 'mewn argyfwng'

17/05/11: Dysgwr Cymraeg yn gwrthwynebu'r cynlluniau parthed S4C

12/05/11: Diswyddiadau S4C

11/05/11: Grwp ymbarél yn croesawu gwrthwynebiad trawsbleidiol

10/05/11: Llai o Gymraeg ar Radio Ceredigion

03/05/11: Dysgwyr yn Erbyn Torri S4C

26/04/11: S4C - Ymgyrchwyr o flaen y llys

21/04/11: Achub S4C

21/04/11: Llythyr Mark Thompson

19/04/11: S4C: neges i arweinwyr pleidiau Cymru

18/04/11: Dilyn Galwad Gwynfor

18/04/11: Taith Gerdded S4C - Neges i'r BBC o Garreg Goffa Gwynfor

16/04/11: Rali Achub S4C a Chefnogi safiad Heledd a Jamie, Bangor

16/04/11: "Brwydr dros S4C newydd yn ennilladwy" Rali Bangor

15/04/11: Cyngerdd Gwladgarol: Achubwn S4C, Nant Peris

08/04/11: Targedu Nick Clegg yn Aberaeron

04/04/11: Achos Llys S4C: Jamie a Heledd

01/04/11: Achos Llys S4C: Jamie a Heledd

30/03/11: Lobi S4C, Llundain

30/03/11: Cyflwyniad Menna: Lobi S4C, San Steffan, Mawrth 2011

30/03/11: S4C: 'Gwrandewch ar lais Cymru' y neges i San-Steffan

23/03/11: Pleidlais hollbwysig ar S4C yn Nhy'r Arglwyddi

19/03/11: Theatr stryd fel rhan o'r ymgyrch i achub S4C

17/03/11: SAIN: Cyfweliad Bethan Williams ar Post Prynhawn, Meddiannu BBC Aberystwyth

16/03/11: S4C: ymgyrchwyr yn meddiannu stiwdios BBC Aberystwyth

16/03/11: Real radio yn gwneud jôc am y Gymraeg

12/03/11: S4C a'r Dyfodol - Sarn Mellteyrn, Pen Llyn

11/03/11: Dal i boeni am annibynniaeth S4C yn dilyn cyfarfod gyda Mark Thompson

10/03/11: Cyn-ganghellor Ceidwadol yn erbyn newidiadau S4C

07/03/11: S4C a'r Dyfodol - Talwrn, Ynys Mon

07/03/11: Aelodau Cymdeithas yr Iaith yn derbyn mechnïaeth

07/03/11: S4C: Lansiad grwp ymbarél

06/03/11: Ymgyrchwyr yn targedu swyddfa Ceidwadwyr Caerdydd dros S4C

05/03/11: S4C: Gêm Bêl-Droed Cameron a'r BBC

27/02/11: S4C: Aelodau Cymdeithas yn targedu swyddfa Gweinidog

24/02/11: Gweithredu eto dros sianel deledu Gymraeg wedi 40 mlynedd

23/02/11: S4C a'r Dyfodol - Bethesda

23/02/11: Cynnal Gwersyll tu fewn i swyddfa'r BBC yng Nghaerfyrddin dros S4C

21/02/11: FIDEO: Cartwn S4C - I mewn i'r arch â nhw

19/02/11: Cyfarfod Protest: Dyfodol S4C - Cyfle olaf i'w achub

19/02/11: Cannoedd yn cefnogi protest S4C yng Nghaerfyrddin

17/02/11: S4C a'r Dyfodol - Crymych

17/02/11: S4C a'r Dyfodol - Rhos, Wrecsam

17/02/11: FIDEO: Cyfarfod S4C a'r Dyfodol, Caerfyrddin - Ffred Ffransis

17/02/11: FIDEO: Cyfarfod S4C a'r Dyfodol, caerfyrddin - Angharad Mair

17/02/11: BBC yn tynnu allan o Eisteddfod yr Urdd Abertawe

11/02/11: Tynged yr Iaith 2 (Trawsgrifiad o'r Ddarlith)

10/02/11: S4C a'r Dyfodol - Llandeilo

09/02/11: "Why be there if you can't even speak Welsh?" cyhuddo'r llysoedd o gamwahaniaethu

07/02/11: FIDEO: Protest Cymdeithas yr Iaith yn y BBC, Caerdydd

07/02/11: S4C a'r Dyfodol - Pontypridd

03/02/11: Cwtogiadau Cymraeg y BBC, S4C ddim yn saff

03/02/11: Telewerthu Saesneg ar S4C

03/02/11: S4C a'r Dyfodol - Felinfach

02/02/11: S4C a'r Dyfodol - Caerfyrddin

01/02/11: S4C a'r Dyfodol - Caerdydd

31/01/11: FIDEO: Protest Cymdeithas yr Iaith yn BBC Caerdydd dros sianel Gymraeg

31/01/11: S4C a'r Dyfodol - Abertawe

31/01/11: Protestwyr yn meddiannu Swyddfeydd y BBC dros S4C

27/01/11: S4C a'r Dyfodol - Llanrwst

27/01/11: S4C: Gwrthod talu'r drwydded deledu wrth i daith gychwyn

27/01/11: S4C a'r Dyfodol, Aberystwyth

26/01/11: S4C i fynd yr un ffordd a Gwasanaeth y Byd BBC?

18/01/11: S4C: Gweinidog di-glem, medd Cymdeithas

18/01/11: S4C Pwy Dalodd Amdani? Hanes Ymgyrch Ddarlledu Cymdeithas yr Iaith

11/01/11: Galw ar Benaethiaid y BBC i dynnu allan o Drafodaethau S4C

10/01/11: S4C: 100 cyntaf i wrthod talu'r drwydded teledu

15/12/10: S4C: Protest yn swyddfa Gweinidog

08/12/10: FIDEO: Araith Ceri C - Rali Caernarfon 4.12.2010

04/12/10: Rali: Na i'r TORI-adau, IE i'n Cymunedau

04/12/10: Rali Caernarfon: 'Cynghrair radical' i amddiffyn cymunedau a S4C

02/12/10: Ymchwiliad S4C y Pwyllgor Materion Cymreig - Ymateb Cymdeithas yr Iaith

02/12/10: Cynnig Brys S4C - Cyfarfod Cyffredinol, Hydref 2010

01/12/10: Jill Evans ASE: Gwrthod talu'r drwydded deledu

26/11/10: Mesur Iaith: Arestio ymgyrchwyr

25/11/10: S4C: Gweinidog yn anwybyddu barn pob plaid wleidyddol yng Nghymru

25/11/10: AS Ceidwadol, Simon Hart, yn dweud celwydd ynghylch maint y toriadau i gyllideb S4C

19/11/10: Dim sicrwydd o gyllid i S4C, medd pennaeth y BBC wrth ymgyrchwyr iaith

18/11/10: Sefyllfa Argyfyngus S4C - peidiwch â thalu'r drwydded teledu

17/11/10: FIDEO: Rali Na i'r Toridadau/S4C - Bryn Fôn

10/11/10: FIDEO: Angharad Tomos, Rali S4C, Caerdydd

10/11/10: FIDEO: Ieuan Wyn Jones AC, Rali S4C, Caerdydd

10/11/10: FIDEO: Munud gyda Gai Toms, Rali S4C, Caerdydd

10/11/10: FIDEO: Munud gyda Barry Taylor, Rali S4C, Caerdydd

07/11/10: FIDEO: S4C Rally in Cardiff, Western Mail

06/11/10: Araith Menna: Rali Na i Doriadau, Ie i S4C Newydd, Caerdydd

06/11/10: Rali S4C: Achub unig sianel Gymraeg y byd

06/11/10: Rali 'Na i Doriadau - Ie i S4C newydd'

05/11/10: FIDEO: Bocs gan Gai Toms

01/11/10: FIDEO: Ffred Ffransis Araith S4C, Cyfarfod Cyffredinol

30/10/10: Trafodaeth dyngedfennol am S4C - Cyfarfod Cyffredinol

27/10/10: FIDEO: Beth gallai wneud i helpu S4C? Menna Machreth o Cape Town

26/10/10: Cyfarfod Cell Caerdydd - trefnu rali S4C

26/10/10: Gwrthod talu trwydded teledu dros S4C

22/10/10: Croesawu ymateb Gweinidog Cymru ar S4C

21/10/10: FIDEO: Rali S4C - Angharad Mair

20/10/10: S4C - dim clem gan y Llywodraeth

14/10/10: Newid y gyfraith ar S4C - buddsoddiad werth ymgyrchu drosto

04/10/10: SuperTed yn arwain protest S4C

04/10/10: SuperTed - Protest S4C - Caerdydd

02/10/10: Araith Menna Machreth, Rali Na i'r Toriadau, Ie i S4C newydd

30/09/10: Cymdeithas yr Iaith yn cwrdd â'r AS Mark Williams parthed S4C

10/09/10: FIDEO: Dim toriadau S4C - Cymdeithas yn cwrdd â Jeremy Hunt yn Llundain

09/09/10: Protest Llundain yn erbyn cwtogiad S4C

06/09/10: Bygythiad 'gweithredu'n uniongyrchol' dros ddyfodol S4C

06/08/10: Cyfarfod Dyfodol Digidol i Gymru, Maes yr Eisteddfod Genedlaethol

31/07/10: Pryderu am S4C, Cymdeithas yr Iaith

30/07/10: S4C: Y cyfryngau Cymraeg wedi torri - Angen creu model newydd ar gyfer dyfodol y Gymraeg

23/07/10: Condemio Toriadau S4C

23/06/10: Heart FM yn bradychu cymunedau Cymru - galw ar OFCOM i ymyrryd

08/03/10: Cymdeithas yr Iaith yn galw ar bobl Ceredigion i wrthwynebu symud stiwdio Radio Ceredigion i Arberth

13/01/09: Ofcom yn dyfarnu trwydded newydd i wasanaeth radio uniaeth Saesneg

23/07/08: Mynd a'r Frwydr dros Bapur Dyddiol i'r Sioe

30/05/08: O ddifri am y Gymraeg? - Yr Her i'r Llywodraeth | Serious about Welsh? - The Challenge for Government

02/03/08: Dros 1,000 yn arwyddo deiseb mewn pythefnos

15/02/08: Llythyr Agored at Rhodri Glyn Thomas

01/07/07: Ymateb i Bapur S4C, Gwasanaethau Plant yn y Dyfodol Digidol

26/04/07: Bwrdd Cyfarwyddwyr S4C yn cynnal cyfarfodydd yn Saesneg

02/06/05: Cyfarfod Cyhoeddus: Dyfodol darlledu Cymraeg

01/06/05: Dyfodol Darlledu Cymraeg

19/04/05: Ynadon yn dweud wrth arweinwyr y Gymdeithas 'I aros tu fas!'

01/04/05: Ymateb i'r ymgynghoriad ar Gynigion Ofcom

08/02/05: Sicrhau dyfodol S4C yn hanfodol - ond rhaid gwneud yn siwr fod lle i'r Gymraeg yn y datblygiadau newydd yn y maes cyfathrebu

18/01/05: Pump gerbron Llys Ynadon Hwlffordd

21/10/04: Carden Felen - am y tro

24/09/04: Gorsaf Radio'n bradychu pobl Sir Gâr

13/09/04: Cannoedd yn herio “Welsh Not” Radio Carmarthenshire

03/08/04: Sky TV - “Who are’ya”!

25/07/04: Rhyddhau ar fechniaeth heb gyhuddiad.

24/07/04: “We never have played Welsh music and we never will!”

13/06/04: Radio Carmarthenshire - Ni'n Gwrando!